อปุญฺญาภิสงฺขารปจฺจยา ปน อกุสลวิปากานิ ปญฺจ จกฺขุวิญฺญาณาทีนิ, เอกา มโนธาตุ, เอกา มโนวิญฺญาณธาตูติ เอวํ สตฺตวิธํ วิญฺญาณํ โหติ. ยถาห:-

"อกุสลสฺส กมฺมสฺส กตตฺตา อุปจิตตฺตา วิปากํ จกฺขุวิญฺญาณํ

อุปฺปนฺนํ โหติ. ตถา โสตฆานชิวฺหากายวิญฺญาณํ, วิปากา มโนธาตุ,

วิปากา มโนวิญฺญาณธาตุ อุปฺปนฺนา โหตี"ติ. ๑-