กึ วา อิมาย ยุตฺติกถาย. อฏฺฐกถายํ หิ เอกนฺเตเนว วุตฺตํ:- เอกาทส ตทารมฺมณจิตฺตานิ นามโคตฺตํ อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น คณฺหนฺติ. ปณฺณตฺตึ อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, ติลกฺขณารมฺมณิกวิปสฺสนาย ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, วุฏฺฐานคามินิยา พลววิปสฺสนาย ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, รูปารูปธมฺเม อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, มิจฺฉตฺตนิยตธมฺเมสุ ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, สมฺมตฺตนิยตธมฺเมสุ ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, โลกุตฺตรธมฺเม อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, อภิญฺญาญาณํ อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, ปฏิสมฺภิทาญาณํ อารพฺภ ชวเน ชวิเต ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, กามาวจเร ทุพฺพลารมฺมเณ ตทารมฺมณํ น ลพฺภติ, ฉสุ ทฺวาเรสุ พลวารมฺมเณ อาปาถคเตเยว ลพฺภติ, ลพฺภมานญฺจ กามาวจเรเยว ลพฺภติ, รูปารูปภเวเยว ตทารมฺมณํ นาม นตฺถีติ.

ยํ ปน วุตฺตํ "เสเสสุ เอกูนวีสติยา จิตฺเตสุ น กิญฺจิ อตฺตโน อนุรูปาย ปฏิสนฺธิยา น ปวตฺตตี"ติ, ตํ อติสงฺขิตฺตตฺตา ทุพฺพิชานํ. เตนสฺส วิตฺถารนยทสฺสนตฺถํ วุจฺจติ "กตี ปฏิสนฺธิโย, กตี ปฏิสนฺธิจิตฺตานิ, เกน กตฺถ ปฏิสนฺธิ โหติ, กึ ปฏิสนฺธิยา อารมฺมณนฺ"ติ.

อสญฺญีปฏิสนฺธิยา สทฺธึ วีสติ ปฏิสนฺธิโย, วุตฺตปฺปการาเนว เอกูนวีสติ ปฏิสนฺธิจิตฺตานิ. ตตฺถ อกุสลวิปากาย อเหตุกมโนวิญฺญาณธาตุยา จตูสุ ๑- อปาเยสุ ปฏิสนฺธิ โหติ, กุสลวิปากาย มนุสฺสโลเก ชจฺจนฺธชาติพธิรชาติอุมฺมตฺตกเอฬ- มูคนปุํสกาทีนํ. อฏฺฐหิ สเหตุกมหาวิปาเกหิ กามาวจรเทเวสุ เจว มนุสฺเสสุ จ ปุญฺญวนฺตานํ ปฏิสนฺธิ โหติ, ปญฺจหิ รูปาวจรวิปาเกหิ รูปีพฺรหฺมโลเก, จตูหิ อรูปาวจรวิปาเกหิ อรูปโลเกติ เยน จ ยตฺถ ปฏิสนฺธิ โหติ, สาเอว ตสฺส ๒- อนุรูปปฏิสนฺธิ นาม.