เทสนาเภทโต สพฺพ- ภวาทีสุ ปวตฺติโต

สงฺคหา ปจฺจยนยา วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย.

เทสนาเภทโตติ "ตตฺถ กตมํ รูปํ, จตฺตาโร จ มหาภูตา จตุนฺนญฺจ มหาภูตานํ อุปาทายรูปนฺ"ติ ๑- เอวํ ตาว สุตฺตนฺเต จ อิธ จ รูปปทสฺส อเภทโต เอกสทิสา เทสนา กตา, นามปทสฺส ปน เภทโต.

สุตฺตนฺตสฺมิญฺหิ "ตตฺถ กตมํ นามํ, เวทนา สญฺญา เจตนา ผสฺโส มนสิกาโร"ติ ๑- วุตฺตํ. อิธ "เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ"ติ. ตตฺถ หิ ยมฺปิ จกฺขุวิญฺญาณปจฺจยา นามํ อุปฺปชฺชติ, อุปฺปนฺนญฺจ จิตฺตสฺส ฐิติ อรูปีนํ ธมฺมานํ อายูติ เอวํ อญฺญธมฺมสนฺนิสฺสเยน อคฺคเหตพฺพโต ปากฏํ, ตํ ทสฺเสนฺโต เจตนาผสฺสมนสิการวเสน สงฺขารกฺขนฺธํ ติธา ภินฺทิตฺวา ทฺวีหิ ขนฺเธหิ สทฺธึ เทเสสิ. อิธ ปน ตตฺถ วุตฺตญฺจ อวุตฺตญฺจ สพฺพํ นามํ สงฺคณฺหนฺโต "ตโย ขนฺธา เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ"ติ อาห.