อาหาโร จาติ อาหาโร จ อตฺถิอวิคตาหารวเสน ติธาว ปจฺจโย โหติ. โส จ โข เย สตฺตา อาหารูปชีวิโน, เตสํ อาหารานุคเต กาเย ปวตฺติยํเยว, โน ปฏิสนฺธิยํ. ตานิ ปน ปญฺจ จกฺขฺวายตนาทีนิ ฉฏฺฐสฺส จกฺขุโสตฆานชิวฺหา- กายวิญฺญาณสงฺขาตสฺส มนายตนสฺส นิสฺสยปุเรชาตอินฺทฺริยวิปฺปยุตตอตฺถิอวิคตวเสน ฉหิ อากาเรหิ ปจฺจยา โหนฺติ ปวตฺเต, โน ปฏิสนฺธิยํ. ฐเปตฺวา ปน ปญฺจ วิญฺญาณานิ ตสฺเสว อวเสสมนายตนสฺส วตฺถุรูปํ นิสฺสยปุเรชาตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตวเสน ปญฺจธา ปจฺจโย โหติ ปวตฺเตเยว, ๑- โน ปฏิสนฺธิยํ. เอวํ รูปเมว ปฏิสนฺธิยํ ปวตฺเต วา ยสฺส ยสฺสายตนสฺส ปจฺจโย โหติ, ยถา จ โหติ, ตถา เวทิตพฺพํ.

นามรูปํ ปนุภยํ โหติ ยํ ยสฺส ปจฺจโย

ยถา จ ตมฺปิ สพฺพตฺถ วิญฺญาตพฺพํ วิภาวินา.

เสยฺยถีทํ? ปฏิสนฺธิยํ ตาว ปญฺจโวการภเว ขนฺธตฺตยวตฺถุรูปสงฺขาตํ นามรูปํ สฬายตนสฺส ๒- สหชาตอญฺญมญฺญนิสฺสยวิปากสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตปจฺจยาทีหิ ปจฺจโย โหตีติ อิทเมตฺถ มุขมตฺตํ. วุตฺตนยานุสาเรน ปน สกฺกา สพฺพํ โยเชตุนฺติ น เอตฺถ วิตฺถาโร ทสฺสิโตติ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๐๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย”