สฬายตนมิจฺฉนฺติ ฉหิ สทฺธึ วิจกฺขณา.

ตตฺถ เย ตาว "อุปาทินฺนกปวตฺติกถา อยน"ติ เอกสนฺตติปริยาปนฺนเมว ปจฺจยํ ปจฺจยุปฺปนฺนญฺจ ทีเปนฺติ, เต ฉฏฺฐายตนปจฺจยา ผสฺโสติ ปาลิอนุสารโต อารุปฺเป ฉฏฺฐายตนญฺจ อญฺญตฺถ สพฺพสงฺคาหโต ๑- สฬายตนญฺจ ผสฺสสฺส ปจฺจโยติ เอกเทสสรูเปกเสสํ กตฺวา ฉฏฺเฐน สห อชฺฌตฺตํ จกฺขฺวาทิสฬายตนนฺติ ๒- อิจฺฉนฺติ. ตญฺหิ ฉฏฺฐายตนญฺจ สฬายตนญฺจาติ ๓- ๔- เอเตสํ เอกเสเส กเต ๔- สฬายตนนฺเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ. เย ปน ปจฺจยุปฺปนฺนเมว เอกสนฺตติปริยาปนฺนํ ทีเปนฺติ, ปจฺจยํ ปน ภินฺนสนฺตานมฺปิ, เต ยํ ยํ อายตนํ ผสฺสสฺส ปจฺจโย โหติ, ตํ สพฺพํ ทีเปนฺตา พาหิรมฺปิ ปริคฺคเหตฺวา ตเทว ฉฏฺเฐน สห อชฺฌตฺตํ พาหิเรหิปิ รูปายตนาทีหิ สทฺธึ สฬายตนนฺติ อิจฺฉนฺติ. ตมฺปิ หิ ฉฏฺฐายตนญฺจ สฬายตนญฺจาติ ๕- เอเตสํ เอกเสเส กเต สฬายตนนฺเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉติ.

เอตฺถาห:- น สพฺพายตเนหิ เอโก ผสฺโส สมฺโภติ, นาปิ เอกมฺหา อายตนา สพฺเพ ผสฺสา, อยญฺจ สฬายตนปจฺจยา ผสฺโสติ เอโกว วุตฺโต, โส กสฺมาติ. ตตฺริทํ วิสฺสชฺชนํ:- สจฺจเมตํ. สพฺเพหิ เอโก เอกมฺหา วา สพฺเพ น สมฺโภนฺติ, สมฺโภติ ปน อเนเกหิ เอโก, ยถา จกฺขุสมฺผสฺโส จกฺขฺวายตนา รูปายตนา จกฺขุวิญฺญาณสงฺขาตา มนายตนา อวเสสา สมฺปยุตฺตธมฺมายตนา จาติ เอวํ สพฺพตฺถ ยถานุรูปํ โยเชตพฺพํ. ตสฺมาเอว หิ:-

เอโก ปเนกายตนปฺ- ปภโว อิติ ทีปิโต