@๗ สํ.ข. ๑๗/๗๘/๗๐, องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๓/๓๘ ๘ ม.อุ. ๑๔/๒๔๖/๒๑๔

@๙ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๑๐ ฉ.ม. อวิชฺชาย เหตุภูเต

เอวํ สติ "อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา"ติ อิทํ อาทิมตฺตกถนํ วิรุชฺฌตีติ เจ. นยิทํ อาทิมตฺตกถนํ, ปธานธมฺมกถนํ ปเนตํ. ติณฺณญฺหิ วฏฺฏานํ อวิชฺชา ปธานา. อวิชฺชาคฺคหเณน หิ อวเสสํ กิเลสวฏฺฏญฺจ กมฺมาทีนิ จ พาลํ ปลิเวเฐนฺติ สปฺปสิรคฺคหเณน เสสํ สปฺปสรีรํ วิย พาหํ. อวิชฺชาสมุจฺเฉเท ปน กเต เตหิ วิโมกฺโข โหติ สปฺปสิรจฺเฉเท กเต ปลิเวฐิตพาหาวิโมกฺโข วิย. ยถาห "อวิชฺชายเตฺวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ"ติอาทิ. ๑- อิติ ยํ คณฺหโต พนฺโธ มุญฺจโต จ วิโมกฺโข ๒- โหติ, ตสฺส ปธานธมฺมสฺส กถนมิทํ, น อาทิมตฺตกถนนฺติ เอวมิทํ ภวจกฺกํ อวิทิตาทีติ เวทิตพฺพํ. ตยิทํ ยสฺมา อวิชฺชาทีหิ การเณหิ สงฺขาราทีนํ ปวตฺติ, ตสฺมา ตโต อญฺเญน "พฺรหฺมา มหาพฺรหฺมา เสฏฺโฐ สชฺชิตา"ติ เอวํ ปริกปฺปิเตน พฺรหฺมาทินา วา สํสารสฺส การเกน "โส โข ปน เม อยํ อตฺตา วโท วเทยฺโย"ติ เอวํ ปริกปฺปิเตน อตฺตนา วา สุขทุกฺขานํ เวทเกน รหิตํ. อิติ การกเวทกรหิตนฺติ เวทิตพฺพํ.

ยสฺมา ปเนตฺถ อวิชฺชา อุทยพฺพยธมฺมกตฺตา ธุวภาเวน สงฺกิลิฏฺฐตฺตา สงฺกิเลสิกตฺตา จ สุภภาเวน อุทยพฺพยปฏิปีฬิตตฺตา สุขภาเวน ปจฺจยายตฺตวุตฺติกตฺตา ๓- วสวตฺตนภูเตน อตฺตภาเวน จ สุญฺญา. ตถา สงฺขาราทีนิปิ องฺคานิ. ยสฺมา วา อวิชฺชา น อตฺตา, น อตฺตโน, น อตฺตนิ, น อตฺตวตี, ตถา สงฺขาราทีนิปิ องฺคานิ. ตสฺมา ทฺวาทสวิธสุญฺญตาสุญฺญมิทํ ภวจกฺกนฺติ เวทิตพฺพํ.