ปกิณฺณกกถา

อิทานิ ปญฺจสุปิ ขนฺเธสุ สมุคฺคมโต ปุพฺพาปรโต อทฺธานปริจฺเฉทโต เอกุปฺปาทนานานิโรธโต นานุปฺปาทเอกนิโรธโต เอกุปฺปาทเอกนิโรธโต นานุปฺปาทนานานิโรธโต อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนโต อชฺฌตฺติกพาหิรโต โอฬาริกสุขุมโต หีนปณีตโต ทูรสนฺติกโต ปจฺจยโต สมุฏฺฐานโต ปรินิปฺผนฺนโต สงฺขตโตติ โสฬสหากาเรหิ ปกิณฺณกํ เวทิตพฺพํ.

ตตฺถ สมุคฺคมโต ๑- ทุวิโธ สมุคฺคโม คพฺภเสยฺยกสมุคฺคโม โอปปาติกสมุคฺคโมติ. ตตฺถ คพฺภเสยฺยกสมุคฺคโม เอวํ เวทิตพฺโพ. คพฺภเสยฺยกสตฺตานํ หิ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ปญฺจกฺขนฺธา อปจฺฉา อปุเร เอกโต ปาตุภวนฺติ. ตสฺมึ ขเณ ปาตุภูตา กลลสงฺขาตา รูปสนฺตติ ปริตฺตา โหติ ขุทฺทกมกฺขิกาย เอกวายาเมน ปาตพฺพมตฺตาติ วตฺวา ปุน "อติพหุํ เอตํ, สณฺหสูจิยา เตเล ปกฺขิปิตฺวา อุกฺขิตฺตาย ปคฺฆริตฺวา อคฺเค ฐิตพินฺทุมตฺตนฺ"ติ วุตฺตํ. ตมฺปิ ปฏิกฺขิปิตฺวา "เอกเกเส เตลโต อุทฺธริตฺวา คหิเต ตสฺส ปคฺฆริตฺวา อคฺเค ฐิตพินฺทุมตฺตนฺ"ติ วุตฺตํ. ตมฺปิ ปฏิกฺขิปิตฺวา "อิมสฺมึ ชนปเท มนุสฺสานํ เกเส อฏฺฐธา ผาลิเต ตโต เอกโกฏฺฐาสปฺปมาโณ อุตฺตรกุรุกานํ เกโส, ตสฺส ปสนฺนติลเตลโต อุทฺธฏสฺส อคฺเค ฐิตพินฺทุมตฺตนฺ"ติ