อยํ ปน วิเสโส:- ทุติยวาเร "นามปจฺจยา ผสฺโส"ติ วตฺวา สฬายตนฏฺฐาเน น กิญฺจิ วุตฺตํ, ตํ กิมตฺถนฺติ. ปจฺจยวิเสสทสฺสนตฺถญฺเจว มหานิทานเทสนาสงฺคหตฺถญฺจ. ผสฺสสฺส หิ น เกวลญฺจ สฬายตนเมว ๒- ปจฺจโย, เวทนากฺขนฺธาทโย ปน ตโย ขนฺธาปิ ปจฺจยาเยว. มหานิทานสุตฺตนฺเต จสฺส "อตฺถิ อิทปฺปจฺจยา ผสฺโสติ อิติ ปุฏฺเฐน สตา อานนฺท อตฺถีติสฺส วจนียํ. กึปจฺจยา ผสฺโสติ อิติ เจ วเทยฺย, นามปจฺจยา ผสฺโสติ อิจฺจสฺส วจนียนฺ"ติ ๓- เอวํ สฬายตนํ ฉฑฺเฑตฺวา เอกาทสงฺคิโก ปฏิจฺจสมุปฺปาโท วุตฺโต. ตสฺมา อิมสฺส ปจฺจยวิเสสสฺส ทสฺสนตฺถํ อิมิสฺสา จ มหานิทานสุตฺตนฺตเทสนาย

@๓ ที.ม. ๑๐/๙๖/๕๐ ปริคฺคหตฺถํ ทุติยวาเร "นามปจฺจยา ผสฺโส"ติ วตฺวา สฬายตนฏฺฐาเน น กิญฺจิ วุตฺตนฺติ. เอส ตาว ทุติยวาเร วิเสโส.

ตติยวาเร ปน "วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปนฺ"ติ สุตฺตนฺตภาชนีเย อาคตเมว จตุตฺถมงฺคํ วุตฺตํ, ตํ เอกจิตฺตกฺขณิกตฺตา ปจฺจยาการสฺส อิธ อยุตฺตนฺติ เจ. ตํ นายุตฺตํ, กสฺมา? สลกฺขเณ ๑- ปจฺจยภาวโต. สเจปิ หิ ตตฺถ รูปํ จิตฺตกฺขณโต อุทฺธํ ติฏฺฐติ, ตถาปิสฺส ตํ วิญฺญาณํ สลกฺขเณ ปจฺจโย โหติ. กถํ? ปุเรชาตสฺส ตาว จิตฺตสมุฏฺฐานสฺส อญฺญสฺส วา ปจฺฉาชาตปจฺจเยน. วุตฺตเญฺหตํ "ปจฺฉาชาตา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา ปุเรชาตสฺส อิมสฺส กายสฺส ปจฺฉาชาตปจฺจเยน ปจฺจโย"ติ. ๒- สหชาตสฺส ปน จิตฺตสมุฏฺฐานสฺส นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย. ยถาห "จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ นิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย"ติ. ๓-