เอวเมเตสํ นานาการณํ ๒- ญตฺวา ปุน สพฺเพเสฺวว เตสุ วิเสเสน ปฐมกา เทฺว วารา อรูปภเว ปจฺจยาการทสฺสนตฺถํ วุตฺตาติ เวทิตพฺพา. อรูปภวสฺมิญฺหิ รูเปน อสมฺมิสฺสานิ ปฏิจฺจสมุปฺปาทงฺคานิ ปวตฺตนฺติ. ตติโย รูปภเว ปจฺจยาการ- ทสฺสนตฺถํ วุตฺโต. รูปภวสฺมิญฺหิ สติปิ รูปสมฺมิสฺสกตฺเต สฬายตนํ นปฺปวตฺตติ. จตุตฺโถ กามภเว ปจฺจยาการทสฺสนตฺถํ วุตฺโต. กามภวสฺมิญฺหิ สกลํ สฬายตนํ ปวตฺตติ. ตติโย วา รูปภเว เจว กามฺภเว จ อปริปุณฺณายตนานํ อกุสลปฺปวตฺติกฺขณํ สนฺธาย วุตฺโต. จตุตฺโถ วา กามภเว ปริปุณฺณายตนานํ. ปฐโม วา สพฺพตฺถคามิตํ สนฺธาย วุตฺโต. โส หิ น กตฺถจิ จิตฺตปฺปวตฺติเทเส น ปวตฺตติ. ทุติโย ปจฺจยวิเสสํ สนฺธาย วุตฺโต. เอกาทสงฺคิกตฺตเญฺหตฺถ ผสฺสสฺส จ นามปจฺจยตฺตํ ปจฺจยวิเสโส. ตติโย ปุริมโยนิทฺวยํ สนฺธาย วุตฺโต. ปุริมาสุ หิ ทฺวีสุ โยนีสุ โส สมฺภวติ ตตฺถ สทา สฬายตนสฺส อสมฺภวโต. จตุตฺโถ ปจฺฉิมโยนิทฺวยํ สนฺธาย วุตฺโต. ปจฺฉิมาสุ หิ ทฺวีสุ โยนีสุ โส สมฺภวติ ตตฺถ สทา สฬายตนสฺส สมฺภวโตติ.

เอตฺตาวตา จ ยํ วุตฺตํ จตูสุปิ วาเรสุ:-

"ยํ ยตฺถ อญฺญถา วุตฺตํ อวุตฺตญฺจาปิ ยํ ยหึ

ยํ ยถา ปจฺจโย ยสฺส ตํ สพฺพมูปลกฺขเย"ติ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๕๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “ปัจจยจตุกกะ [อวิชชามูลกนัย]”