อวิชฺชามูลกนยมาติกา.

สงฺขาราทิมูลกนยมาติกา

[๒๔๗] อิทานิ สงฺขารปจฺจยา อวิชฺชาติ สงฺขารมูลกนโย อารทฺโธ. ตตฺถาปิ ยถา อวิชฺชามูลเก, เอวํ จตฺตาริ จตุกฺกานิ โสฬส จ วารา เวทิตพฺพา. ปฐมจตุกฺเก ปน ปฐมวารเมว ทสฺเสตฺวา เทสนา สงฺขิตฺตา. ยถา เจตฺถ, เอวํ วิญฺญาณมูลกาทีสุปิ. ตตฺถ สพฺเพเสฺวว เตสุ สงฺขารมูลกาทีสุ อฏฺฐสุ นเยสุ "สงฺขารปจฺจยา อวิชฺชา"ติอาทินา นเยน สหชาตาทิปจฺจยวเสน อวิชฺชาย สงฺขาราทิปจฺจยตํ ทสฺเสตฺวา ปุน "อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาโร"ติอาทินา นเยน เอกจิตฺตกฺขเณปิ ปจฺจยาการจกฺกสฺส ปวตฺติ ทสฺสิตา.

กสฺมา ปน ภวมูลกา ชาติชรามรณมูลกา วา นยา น วุตฺตา, กึ ภวปจฺจยา อวิชฺชา น โหตีติ? โน น โหติ, "สงฺขารปจฺจยา อวิชฺชา"ติ เอวมาทีสุ ปน วุจฺจมาเนสุ น โกจิ ภวปริยาปนฺโน ธมฺโม อวิชฺชาย ปจฺจโย น วุตฺโต. ตสฺมา อปุพฺพสฺส อญฺญสฺส อวิชฺชาปจฺจยสฺส วตฺตพฺพสฺส อภาวโต ภวมูลกนโย น วุตฺโต. ภวคฺคหเณน จ อวิชฺชาปิ สงฺคหํ คจฺฉติ, ตสฺมา "ภวปจฺจยา อวิชฺชา"ติ วุจฺจมาเน "อวิชฺชาปจฺจยา อวิชฺชา"ติปิ วุตฺตํ สิยา, น