ยถา จ อาคนฺตุกปุริโส อนาคตปุพฺพํ ๒- ปเทสํ คโต อญฺเญสํ "เอถ โภ อนฺโตคาเม โว อนฺนปานคนฺธมาลาทีนิ ทสฺสามี"ติ วตฺตุํ น สกฺโกติ อตฺตโน อวิสยตาย อปฺปหุตตาย, เอวเมว ปฏิสนฺธิจิตฺตํ อาคนฺตุกนฺติ อตฺตโน อาคนฺตุกายปิ รูปํ น สมุฏฺฐาเปติ. อปิจ สมตฺตึส กมฺมชรูปานิ จิตฺตสมุฏฺฐานรูปานํ ฐานํ คเหตฺวา ฐิตานีติปิ ปฏิสนฺธิจิตฺตํ รูปํ น สมุฏฺฐาเปติ.

ขีณาสวสฺส ปน จุติจิตฺตํ วฏฺฏมูลสฺส วูปสนฺตตฺตา น สมุฏฺฐาเปติ. ตสฺส หิ สพฺพภเวสุ วฏฺฏมูลํ วูปสนฺตํ อภพฺพุปฺปตฺติกํ, ปุนพฺภวปเวณี นาม นตฺถิ. โสตาปนฺนสฺส ปน สตฺต ภเว ฐเปตฺวา อฏฺฐเมว ตํ มูลํ ๓- วูปสนฺตํ. ตสฺมา ตสฺส จุติจิตฺตํ สตฺตสุ ภเวสุ รูปํ สมุฏฺฐาเปติ. สกทาคามิโน ทฺวีสุ, อนาคามิโน เอกสฺมึ. ขีณาสวสฺส สพฺพภเวสุ วฏฺฏมูลสฺส วูปสนฺตตฺตา เนว สมุฏฺฐาเปติ.

ทฺวิปญฺจวิญฺญาเณสุ ปน ฌานงฺคํ นตฺถิ, มคฺคงฺคํ นตฺถิ, เหตุ นตฺถีติ จิตฺตงฺคํ ทุพฺพลํ โหตีติ จิตฺตงฺคทุพฺพลตาย ตานิ รูปํ น สมุฏฺฐาเปนฺติ. จตฺตาริ อรูปวิปากานิ ตสฺมึ ภเว รูปสฺส นตฺถิตาย รูปํ น สมุฏฺฐาเปนติ. น เกวลญฺจ ตาเนว, ยานิ อญฺญานิปิ ตสฺมึ ภเว อฏฺฐ กามาวจรกุสลานิ ทส อกุสลานิ นว กฺริยาจิตฺตานิ ๔- อารุปฺปกุสลานิ จตสฺโส อารุปฺปกฺริยา ตีณิ

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “รูปขันธ์”