ตโต เมทฉกฺเก "ปิตฺตํ เสมฺหํ ปุพฺโพ โลหิตํ เสโท เมโท"ติ วตฺวา ปุน ปฏิโลมโต "เมโท เสโท โลหิตํ ปุพฺโพ เสมฺหํ ปิตฺตํ มตฺถลุงฺคํ กรีสํ อุทริยํ อนฺตคุณํ อนฺตํ ปปฺผาสํ ปิหกํ กิโลมกํ ยกนํ หทยํ วกฺกํ อฏฺฐิมิญฺชํ อฏฺฐิ นหารุ มํสํ ตโจ ทนฺตา นขา โลมา เกสา"ติ วตฺตพฺพํ.

ตโต มุตฺตฉกฺเก "อสฺสุ วสา เขโฬ สิงฺฆานิกา ลสิกา มุตฺตนฺ"ติ วตฺวา ปุน ปฏิโลมโต "มุตฺตํ ลสิกา สิงฺฆานิกา เขโฬ วสา อสฺสุ เมโท เสโท โลหิตํ ปุพฺโพ เสมฺหํ ปิตฺตํ มตฺถลุงฺคํ กรีสํ อุทริยํ อนฺตคุณํ อนฺตํ ปปฺผาสํ ปิหกํ กิโลมกํ ยกนํ หทยํ วกฺกํ อฏฺฐิมิญฺชํ อฏฺฐิ นหารุ มํสํ ตโจ ทนฺตา นขา โลมา เกสา"ติ เอวํ กาลสตมฺปิ กาลสหสฺสมฺปิ กาลสตสหสฺสมฺปิ วาจาย สชฺฌาโย กาตพฺโพ. วจสา สชฺฌาเยน หิ กมฺมฏฺฐานตนฺติ ปคุณา โหติ, น อิโต จิโต จ จิตฺตํ วิธาวติ, โกฏฺฐาสา ปากฏา โหนฺติ. หตฺถสงฺขลิกา วิย ขายนฺติ, วติปาทปนฺติ วิย จ ขายนฺติ. ยถา จ ปน วจสา, ตเถว มนสาปิ สชฺฌาโย กาตพฺโพ. วจสา สชฺฌาโยปิ ๑- หิ มนสา สชฺฌายสฺส ปจฺจโย โหติ, มนสา สชฺฌาโย ลกฺขณปฏิเวธสฺส ปจฺจโย โหติ, ลกฺขณปฏิเวโธ มคฺคผลปฏิเวธสฺส ปจฺจโย โหติ.

วณฺณโตติ เกสาทีนํ วณฺโณ ววตฺถเปตพฺโพ. สณฺฐานโตติ เตสํเยว สณฺฐานํ ววตฺถเปตพฺพํ. ทิสโตติ อิมสฺมึ สรีเร นาภิโต อุทฺธํ อุปริมา ทิสา, อโธ เหฏฺฐิมา ทิสา. ตสฺมา "อยํ โกฏฺฐาโส อิมิสฺสา นาม ทิสายา"ติ ทิสา ววตฺถเปตพฺพา. โอกาสโตติ "อยํ โกฏฺฐาโส อิมสฺมึ นาม โอกาเส ปติฏฺฐิโต"ติ เอวํ ตสฺส ตสฺส โอกาโส ววตฺถเปตพฺโพ. ปริจฺเฉทโตติ สภาคปริจฺเฉโท วิสภาคปริจฺเฉโทติ เทฺว ปริจฺเฉทา. ตตฺถ "อยํ โกฏฺฐาโส เหฏฺฐา จ อุปริ