เอวํ ปฏิปนฺเนนาปิ วิกฺเขโป ปฏิพาหิตพฺโพ. กมฺมฏฺฐานํ หิ วิสฺสชฺเชตฺวา จิตฺเต พหิทฺธา วิกฺเขปํ คจฺฉนฺเต กมฺมฏฺฐานโต ปริหายติ, วฏฺฏภยํ สมติกฺกมิตุํ น สกฺโกติ. ยถา หิ เอโก ปุริโส สหสฺสุทฺธารํ โสเธตฺวา ๒- วฑฺฒึ ลภิตฺวา อทฺธานํ ปฏิปนฺโน อนฺตรามคฺเค กุมฺภีลมกรคาหรกฺขสสมุฏฺฐาย ๓- คมฺภีร- คิริกนฺทราย อุปริ อตฺถตํ เอกปทิกทณฺฑกเสตุํ อารุยฺห คจฺฉนฺโต อกฺกมนปทํ

ตตฺริทํ โอปมฺมสํสนฺทนํ:- ปุริสสฺส สหสฺสุทฺธารํ โสเธตฺวา วฑฺฒิลทฺธกาโล ๑- วิย หิ อิมสฺส ภิกฺขุโน อาจริยสฺส สนฺติเก กมฺมฏฺฐานสฺส อุคฺคหิตกาโล, อนฺตรา คมฺภีรา คิริกนฺทรา วิย สํสาโร, ตสฺส กุมฺภีลาทีหิ ทฏฺฐกาโล วิย วฏฺฏมูลกานิ มหาทุกฺขานิ, เอกปทิกทณฺฑกเสตุ วิย อิมสฺส ภิกฺขุโน สชฺฌายวีถิ, ตสฺส ปุริสสฺส เอกปทิกทณฺฑกเสตุํ อารุยฺห อกฺกมนปทํ วิสฺสชฺเชตฺวา อิโต จิโต จ โอโลเกนฺตสฺส ๒- ปริวตฺเตตฺวา ปติตฺวา ๒- กุมฺภีลาทีนํ ภตฺตภาวํ อาปนฺนกาโล วิย อิมสฺส ภิกฺขุโน กมฺมฏฺฐานํ วิสฺสชฺเชตฺวา พหิทฺธา วิกฺขิตฺตจิตฺตสฺส กมฺมฏฺฐานโต ปริหายิตฺวา วฏฺฏภยํ สมติกฺกมิตุํ อสมตฺถภาโว เวทิตพฺโพ.

ตสฺมา เกสา มนสิกาตพฺพา, เกเส มนสิกริตฺวา จิตฺตุปฺปาทสฺส พหิทฺธา วิกฺเขปํ ปฏิพาหิตฺวา สุทฺธจิตฺเตเนว "โลมา นขา ทนฺตา ตโจ"ติ มนสิกาตพฺพํ. เอวํ มนสิกโรนฺโต กมฺมฏฺฐานโต น ปริหายติ, วฏฺฏภยํ สมติกฺกมติ. โอปมฺมํ ปเนตฺถ ตเทว ปริวตฺเตตฺวา เวทิตพฺพํ. สหสฺสุทฺธารํ โสเธตฺวา วฑฺฒึ ลภิตฺวา เฉกสฺส ปุริสสฺส ทณฺฑกเสตุํ อารุยฺห นิวาสนาปารุปนํ สํวิธาย ธาตุปตฺถทฺธกายํ กตฺวา โสตฺถินา ปรตีรคมนํ วิย เฉกสฺส ภิกฺขุโน เกเส มนสิกตฺวา จิตฺตุปฺปาทสฺส พหิทฺธา วิกฺเขปํ ปฏิพาหิตฺวา สุทฺธจิตฺเตเนว "โลมา นขา ทนฺตา ตโจ"ติ มนสิกโรนฺตสฺส กมฺมฏฺฐานโต อปริหายิตฺวา วฏฺฏภยํ สมติกฺกมนํ เวทิตพฺพํ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๔๓๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “สติปัฏฐาน ๔”