ตตฺถ ทฺวตฺตึส ตาลา วิย ทฺวตฺตึส โกฏฺฐาสา. มกฺกโฏ วิย จิตฺตํ. ลุทฺโธ วิย โยคาวจโร. ลุทฺเธน ตาลมูเล ฐตฺวา อุกฺกุฏฺฐิกาเล มานชาติกสฺส มกฺกฏสฺส ปลายิตฺวา ปริยนฺตโกฏิยํ ฐิตกาโล วิย อนมตคฺเค สํสารวฏฺเฏ จ นานารมฺมเณสุ วฑฺฒิตจิตฺตสฺส เกสาติ อาวชฺชิตมตฺเต สชฺฌายโสตานุสาเรน คนฺตฺวา มตฺถลุงฺเค ปติฏฺฐานํ. ปริยนฺตโกฏิยํ ฐตฺวา อุกฺกุฏฺเฐ โอริมโกฏิยํ อาคมนกาโล วิย มตฺถลุงฺคนฺติ อาวชฺชิตมตฺเต สชฺฌายโสตานุสาเรน คนฺตฺวา เกเสสุ ปติฏฺฐานํ. อปราปรํ อนุพนฺธิยมานสฺส กิลมนฺตสฺส อุกฺกุฏฺฐุกฺกุฏฺฐิฏฺฐาเน อุฏฺฐานกาโล วิย มนสิกโรนฺตสฺส มนสิกโรนฺตสฺส ตสฺมึ ตสฺมึ โกฏฺฐาเส อุปฏฺฐหนฺเต สติยา ปติฏฺฐาย ปติฏฺฐาย คมนํ. ธนุโกฏิยา วิชฺฌิตฺวา คยฺหมานสฺสาปิ ๒- อปลายนกาโล วิย โย โกฏฺฐาโส อธิกตรํ อุปฏฺฐาติ, ตสฺมึ ทิคุณํ มนสิการํ กตฺวา อปฺปนาย ปาปนํ.

ตตฺถ อปฺปนาย ปาปิตกาลโต ปฏฺฐาย เสสโกฏฺฐาเสสุ อกิลมนฺโตว อปฺปนํ ปาเปสฺสติ. ตสฺมา ปฏิกูลํ ปฏิกูลนฺติ ปุนปฺปุนํ อาวชฺชิตพฺพํ สมนฺนาหริตพฺพํ, ตกฺกาหตํ วิตกฺกาหตํ กาตพฺพํ. เอวํ กโรนฺตสฺส จตฺตาโร ขนฺธา ปฏิกูลารมฺมณา โหนฺติ, อปฺปนํ ปาปุณาติ. ปุพฺพภาคจิตฺตานิ ปริกมฺมอุปจาร- สงฺขาตานิ สวิตกฺกสวิจารานีติ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตสทิสเมว. เอกํ ปน โกฏฺฐาสํ มนสิกโรนฺตสฺส เอกเมว ปฐมชฺฌานํ นิพฺพตฺตติ. ปาฏิเยกฺกํ มนสิกโรนฺตสฺส ทฺวตฺตึส ปฐมชฺฌานานิ นิพฺพตฺตนฺติ. หตฺเถ คหิตปญฺหาวตฺถุ ปากติกเมว.

โส ตํ นิมิตฺตนฺติ โส ภิกฺขุ ตํ กมฺมฏฺฐานนิมิตฺตํ. อาเสวตีติ เสวติ ภชติ. ภาเวตีติ วฑฺเฒติ. พหุลีกโรตีติ ปุนปฺปุนํ กโรติ. สฺวาวตฺถิตํ ววตฺถเปตีติ สุววตฺถิตํ กโรติ. พหิทฺธา กาเย จิตฺตํ อุปสํหรตีติ เอวํ กตฺวา พหิทฺธา ปรสฺส กาเย อตฺตโน จิตฺตํ อุปสํหรติ ฐเปติ เปเสติ.