สุญฺญโตติ ทฺวตฺตึสากาเร ฉนฺนวุติ สุญฺญตา โหนฺติ, ยาสํ วเสน โยคาวจโร ทฺวตฺตึสาการํ สุญฺญโต วิปสฺสติ. เสยฺยถีทํ? เกสา สุญฺญา อตฺเตน วา อตฺตนิเยน วา นิจฺเจน วา ธุเวน วา สสฺสเตน วา อวิปริณามธมฺเมน วาติ เกเส ตาว อตฺตสุญฺญตา อตฺตนิยสุญฺญตา นิจฺจภาวสุญฺญตาติ ติสฺโส สุญฺญตา โหนฺติ. โลมาทีสุปิ เอเสว นโย.
ขนฺธาทิโตติ ทฺวตฺตึสากาเร เกสาทีสุ ขนฺธาทิวเสน ปริคฺคยฺหมาเนสุ เกสา กติ ขนฺธา โหนฺติ, กติ อายตนานิ, กติ ธาตุโย, กติ สจฺจานิ, กติ สติปฏฺฐานานีติอาทินา นเยนเปตฺถ วินิจฺฉโย วิญฺญาตพฺโพ.
[๓๕๗] เอวํ อชฺฌตฺตาทิเภทโต ติวิเธน กายานุปสฺสนํ วิตฺถารโต ทสฺเสตฺวา อิทานิ "กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน"ติอาทีนิ ปทานิ ภาเชตฺวา ทสฺเสตุํ อนุปสฺสีติอาทิมารทฺธํ. ตตฺถ ยาย อนุปสฺสนาย กายานุปสฺสี นาม โหติ, ตํ ทสฺเสตุํ ตตฺถ กตมา อนุปสฺสนา, ยา ปญฺญา ปชานนาติอาทิ วุตฺตํ. อาตาปีติอาทีสุปิ เอเสว นโย.
ตตฺถ ปญฺญา ปชานนาติอาทีนิ เหฏฺฐา จิตฺตุปฺปาทกณฺฑวณฺณนาย ๑- วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพานิ. อุเปโตติอาทีนิ สพฺพานิ อญฺญมญฺญเววจนานิ. อปิจ อาเสวนวเสน อุเปโต. ภาวนาวเสน สุฏฺฐุ อุเปโตติ สมุเปโต. อุปาคโต สมุปาคโต, อุปปนฺโน สมฺปนฺโนติ อิเมสุปิ ทฺวีสุ ทุเกสุ อยเมว นโย. พหุลีการวเสน ปน สมนฺนาคโตติ เอวมฺเปตฺถ โยชนา เวทิตพฺพา. อิมินา อาตปฺเปน ๒- อุเปโตติอาทีสุปิ เอเสว นโย.