@๔ สี. อุจฺจากุลิกาติ มา สลฺลกฺเขสิ, ฉ.ม. มา-สทฺโท น ทิสฺสติ

@๕ ฉ.ม. พทฺธสาฏกํ อาคจฺฉติ, โส อิตเรสุ กมฺมํ วิสฺสชฺเชตฺวา ภุญฺชมาเนสุ ตสรํ วฏฺเฏนฺโต นิสีทิ. สา ปจฺฉา อาคมาสิ. อถ นํ โส "อติจิเรน อาคตาสี"ติ ตชฺเชสิ. มาตุคาโม จ นาม อปิ จกฺกวตฺติราชานํ อตฺตนิ ปฏิพทฺธจิตฺตํ ญตฺวา ทาสํ วิย สลฺลกฺเขติ. ตสฺมา สา เอวมาห "อญฺเญสํ ฆเร ทารุปณฺณโลณาทีนิ สนฺนิหิตานิ, พาหิรโต อาหริตฺวา ทายกา เปสการกาปิ อตฺถิ, อหญฺจ ๑- เอกิกา, ตฺวมฺปิ มยฺหํ ฆเร อิทํ อตฺถิ อิทํ นตฺถีติ น ชานาสิ. สเจ อิจฺฉสิ, ภุญฺช, โน เจ อิจฺฉสิ, มา ภุญฺชา"ติ. โส "น เกวลํ อุสฺสูเร ภตฺตํ อาหรสิ, วาจายปิ มํ ฆฏฺเฏสี"ติ กุชฺฌิตฺวา อญฺญํ ปหรณํ อปสฺสนฺโต ตเมว ตสรทณฺฑกํ ตสรโต ลุญฺจิตฺวา ขิปิ. สา ตํ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา อีสกํ ปริวตฺติ. ตสรทณฺฑกสฺส จ โกฏิ นาม ติขิณา โหติ, สา ตสฺสา ปริวตฺตมานาย อกฺขิโกฏิยํ ปวิสิตฺวา อฏฺฐาสิ. สา อุโภหิ หตฺเถหิ เวเคน อกฺขึ อคฺคเหสิ, ภินฺนฏฺฐานโต โลหิตํ ปคฺฆริ. ๒-

โส ตสฺมึ กาเล อุปชฺฌายสฺส วจนํ อนุสฺสริ "อิทํ สนฺธาย มํ อุปชฺฌาโย `อนาคเต กาเล กาณเปสการิยา หตฺเถน มทฺทิตํ กญฺชิยํ ปิวิสฺสสี'ติ อาห, อิทํ เถเรน ทิฏฺฐํ ภวิสฺสติ, อโห ทีฆทสฺสี อยฺโย"ติ มหาสทฺเทน โรทิตุมารภิ. ตเมนํ อญฺเญ "อลํ อาวุโส มา โรทิ, อกฺขิ นาม ภินฺนํ น สกฺกา โรทเนน ปฏิปากติกํ กาตุนฺ"ติ อาหํสุ. โส "นาหํ เอตมตฺถํ โรทามิ, อปิจ โข อิทํ สนฺธาย โรทามี"ติ สพฺพํ ปวตฺตึ ปฏิปาฏิยา กเถสิ. เอวํ อุปฺปนฺนา สมถวิปสฺสนา นิรุชฺฌมานา อนตฺถาย สํวตฺตนฺติ.

อปรมฺปิ วตฺถุ:- ตึสมตฺตา ภิกฺขู กลฺยาณิยํ มหาเจติยํ วนฺทิตฺวา อฏวีมคฺเคน มหามคฺคํ โอตรมานา อนฺตรามคฺเค ฌามกฺเขตฺเต กมฺมํ กตฺวา อาคจฺฉนฺตํ เอกํ มนุสฺสํ อทฺทสึสุ. ๓- ตสฺส สรีรํ มสิมกฺขิตํ โหติ, มสิมกฺขิตํเยว จ เอกํ กาสาวํ กจฺฉํ ปีเฬตฺวา นิวตฺถํ, โอโลกิยมาโน ฌามขาณุโก วิย ๔- ขายติ. โส ทิวสภาเค กมฺมํ กตฺวา อุปฑฺฒฌายมานานํ ๕- ทารูนํ กลาปํ

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๕๐๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัมมัปปธาน”