@๔ ม. ฌามขาณุ วิย ๕ สี.,ม. อุปฑฺฒฌามกานํ อุกฺขิปิตฺวา ปิฏฺฐิยํ วิปฺปกิณฺเณหิ เกเสหิ กุมฺมคฺเคน อาคนฺตฺวา ภิกฺขูนํ สมฺมุเข อฏฺฐาสิ. สามเณรา ทิสฺวา อญฺญมญฺญํ โอโลกยมานา "อาวุโส ตุยฺหํ ปิตา ตุยฺหํ ปิตามโห ๑- ตุยฺหํ มาตุโล"ติ หสมานา วตฺวา ๒- "โก นาโมสิ ตฺวํ อุปาสกา"ติ นามํ ปุจฺฉึสุ. โส นามํ ปุจฺฉิโต วิปฺปฏิสารี หุตฺวา ทารุกลาปํ ฉฑฺเฑตฺวา วตฺถํ สํวิธาย นิวาเสตฺวา มหาเถเร วนฺทิตฺวา "ติฏฺฐถ ตาว ภนฺเต"ติ อาห. มหาเถรา อฏฺฐํสุ.

ทหรสามเณรา อาคนฺตฺวา มหาเถรานํ สมฺมุขาปิ ปริหาสํ กโรนฺติ. อุปาสโก อาห "ภนฺเต ตุเมฺห มํ ปสฺสิตฺวา ปริหสถ, เอตฺตเกเนว มตฺถกํ ปตฺตมฺหาติ สลฺลกฺเขถ. อหมฺปิ ปุพฺเพ ตุมฺหาทิโสว สมโณ อโหสึ, ตุมฺหากํ ปน จิตฺเตกคฺคตามตฺตมฺปิ นตฺถิ. อหํ อิมสฺมึ สาสเน มหิทฺธิโก มหานุภาโว อโหสึ, อากาสํ คเหตฺวา ปฐวึ กโรมิ, ปฐวึ อากาสํ. ทูรํ คณฺหิตฺวา สนฺติกํ, ๓- สนฺติกํ ทูรํ. จกฺกวาฬสหสฺสํ ขเณน วินิวิชฺฌามิ, หตฺเถ เม ปสฺสถ, อิทานิ ปน มกฺกฏหตฺถสทิสา. อหํ อิเมเหว หตฺเถหิ อิธ นิสินฺโนว จนฺทิมสุริเย ปรามสึ. อิเมสํเยว ปาทานํ จนฺทิมสุริเย ปาทกถลิกํ กตฺวา นิสีทึ. เอวรูปา เม อิทฺธิ ปมาเทน อนฺตรหิตา, ตุเมฺห มา ปมชฺชิตฺถ. ปมาเทน หิ เอวรูปํ พฺยสนํ ปาปุณนฺติ. อปฺปมตฺตา วิหรนฺตา ชาติชรามรณสฺส อนฺตํ กโรนฺติ. ตสฺมา ตุเมฺห มํเยว อารมฺมณํ กริตฺวา อปฺปมตฺตา โหถ ภนฺเต"ติ ตชฺเชตฺวา โอวาทมทาสิ. เต ตสฺส กเถนฺตสฺเสว สํเวคํ อาปชฺชิตฺวา วิปสฺสมานา ตึส ชนา ตตฺเถว อรหตฺตํ ปาปุณึสูติ. เอวมฺปิ อุปฺปนฺนา สมถวิปสฺสนา นิรุชฺฌมานา อนตฺถาย สํวตฺตนฺตีติ เวทิตพฺพา. อยํ ตาว โลกิยสมฺมปฺปธานกถาย วินิจฺฉโย.

โลกุตฺตรมคฺคกฺขเณ ปเนตํ เอกเมว วิริยํ จตุกิจฺจสาธนวเสน จตฺตาริ นามานิ ลภติ. ตตฺถ อนุปฺปนฺนานนฺติ อสมุทาจารวเสน วา อนนุภูตารมฺมณวเสน วา อนุปฺปนฺนานํ. อญฺญถา หิ อนมตคฺเค สํสาเร อนุปฺปนฺนา ปาปกา อกุสลา

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๕๐๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “สัมมัปปธาน”