@๓ สํ.ข. ๑๗/๒๐๗/๑๖๖ ปริยาปนฺนตฺตา เอตฺเถว อวโรธํ คจฺฉนฺติ. ตสฺมา อญฺเญสํ ตทวโรธโตปิ ปญฺเจว วุตฺตาติ เอวํ อนูนาธิกโต วินิจฺฉยนโย วิญฺญาตพฺโพ.
อุปมาโตติ เอตฺถ หิ คิลานสาลูปโม รูปูปาทานกฺขนฺโธ คิลานูปมสฺส วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺธสฺส วตฺถุทฺวารารมฺมณวเสน นิวาสนฏฺฐานโต, เคลญฺญูปโม เวทนูปาทานกฺขนฺโธ อาพาธกตฺตา, เคลญฺญสมุฏฺฐานูปโม สญฺญูปาทานกฺขนฺโธ กามสญฺญาทิวเสเนว ๑- ราคาทิสมฺปยุตฺตเวทนาสมฺภวา, ๒- อสปฺปายเสวนูปโม สงฺขารูปาทานกฺขนฺโธ เวทนาเคลญฺญสฺส นิทานตฺตา. "เวทนํ เวทนตฺตาย สงฺขตํ อภิสงฺขโรนฺตี"ติ ๓- หิ วุตฺตํ. ตถา "อกุสลสฺส กมฺมสฺส กตตฺตา อุปจิตตฺตา วิปากํ กายวิญฺญาณํ อุปฺปนฺนํ โหติ ทุกฺขสหคตนฺ"ติ. ๔- คิลานูปโม วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺโธ เวทนา เคลญฺเญน อปริมุตฺตตฺตา. อปิจ จารกการณอปราธการณการกอปราธิกูปมา เอเต ภาชนโภชนพฺยญฺชนปริเวสกภุญฺชกูมปา จาติ เอวํ อุปมาโต วินิจฺฉยนโย วิญฺญาตพฺโพ.
ทฏฺฐพฺพโต ทฺวิธาติ สงฺเขปโต วิตฺถารโต จาติ เอวํ ทฺวิธา ทฏฺฐพฺพโตเปตฺถ วินิจฺฉยนโย วิญฺญาตพฺโพ. สงฺเขปโต หิ ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา อาสีวิสูปเม ๕- วุตฺตนเยน อุกฺขิตฺตาสิกปจฺจตฺถิกโต ภารสุตฺตวเสน ๖- ภารโต ขชฺชนียปริยายวเสน ๗- ขาทกโต ยมกสุตฺตวเสน ๘- อนิจฺจทุกฺขานตฺตสงฺขตวธกโต ทฏฺฐพฺพา.
วิตฺถารโต ปเนตฺถ เผณุปิณฺโฑ วิย รูปํ ทฏฺฐพฺพํ, อุทกปุพฺพุโฬ ๙- วิย เวทนา, มรีจิกา วิย สญฺญา, กทลิกฺขนฺโธ วิย สงฺขารา, มายา วิย วิญฺญาณํ. วุตฺตํ เหตํ:-