@๓ ฉ.ม. มุคสูปฺยตาติ ปจฺจนฺเต พหู มุคฺคา ปากํ คจฺฉนฺติ, โถกา น คจฺฉนฺติ, เอวเมว สจฺจาลิเกน ชีวิตกปฺปเก ปุคฺคเล พหุ อลิกํ โหติ, อปฺปกํ สจฺจํ. ยถา วา มุคฺคสูปสฺส อปฺปวิสนฏฺฐานํ นาม นตฺถิ, เอวเมว สจฺจาลิกวุตฺติโน ปุคฺคลสฺส อปฺปวิฏฺฐวาจา นาม นตฺถิ. สิงฺฆาฏกํ วิย อิจฺฉิติจฺฉิตธาราย ปติฏฺฐาติ. เตนสฺส สา มุสาวาทิตา มุคฺคสูปตาติ วุตฺตา. ปาริภฏฺยตาติ ปริภฏกมฺมภาโว. ปริภฏสฺส หิ กมฺมํ ปาริภฏฺยํ, ตสฺส ภาโว ปาริภฏฺยตา. อลงฺการกรณาทีหิ ทารกกีฬาปนสฺเสตํ อธิวจนํ.
ชงฺฆเปสนิกนฺติ คามนฺตรเทสนฺตราทีสุ เตสํ เตสํ คิหีนํ สาสนปฏิสาสนหรณํ. อิทญฺหิ ชงฺฆเปสนิกํ นาม อตฺตโน มาตาปิตูนํ, เย จสฺส มาตาปิตโร อุปฏฺฐหนฺติ, เตสํ สาสนํ คเหตฺวา กตฺถจิ คมนวเสน วฏฺฏติ. เจติยสฺส วา สํฆสฺส วา อตฺตโน วา กมฺมํ กโรนฺตานํ วฑฺฒกีนมฺปิ สาสนํ หริตุํ วฏฺฏติ. มนุสฺสา "ทานํ ทสฺสาม, ปูชํ กริสฺสาม, ภิกฺขุสํฆสฺส อาจิกฺขถา"ติ วทนฺติ. "อสุกตฺเถรสฺส นาม เทถา"ติ ปิณฺฑปาตํ วา เภสชฺชํ วา จีวรํ วา เทนฺติ, "วิหาเร ปูชํ กโรถา"ติ มาลาคนฺธวิเลปนาทีนิ วา ธชปฏากาทีนิ วา นิยฺยาเทนฺติ, สพฺพํ หริตุํ วฏฺฏติ, ชงฺฆเปสนิกํ นาม น โหติ. เสสานํ สาสนํ คเหตฺวา คจฺฉนฺตสฺส ปทวาเร ปทวาเร โทโส.
อญฺญตรญฺญตเรนาติ เอเตสํ วา เวฬุทานาทีนํ อญฺญตรญฺญตเรน เวชฺชกมฺมํ ภณฺฑาคาริกกมฺมํ ปิณฺฑปฏิปิณฺฑกมฺมํ สํฆุปฺปาทเจติยุปฺปาทอุปฏฺฐาปนกมฺมนฺติ เอวรูปานํ วา มิจฺฉาชีเวน ชีวิตกปฺปนกกมฺมานํ เยน เกนจิ. พุทฺธปฏิกุฏฺเฐนาติ พุทฺเธหิ ครหิเตน ปฏิสิทฺเธน. อยํ วุจฺจตีติ อยํ สพฺโพปิ อนาจาโร นาม กถิยติ. อาจารนิทฺเทโส วุตฺตปฏิปกฺขนเยเนว เวทิตพฺโพ.
[๕๑๔] โคจรนิทฺเทเสปิ ปฐมํ อโคจรสฺส วจเน การณํ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. เอตฺถ จ โคจโรติ ปิณฺฑปาตาทีนํ อตฺถาย อุปสงฺกมิตุํ ยุตฺตฏฺฐานํ โคจโร, อยุตฺตฏฺฐานํ อโคจโร. เวสิยา โคจโร อสฺสาติ เวสิยาโคจโร, ๑- มิตฺตสนฺถววเสน อุปสงฺกมิตฏฺฐานนฺติ อตฺโถ. ตตฺถ เวสิยา นาม รูปูปชีวินิโย เยน เกนจิเทว สุลภชฺฌาจารตามิตฺตสนฺถวสิเนหวเสน อุปสงฺกมนฺโต เวสิยาโคจโร ๑- นาม โหติ. ตสฺมา เอวํ อุปสงฺกมิตุํ น วฏฺฏติ. กึการณา? อารกฺขวิปตฺติโต. เอวํ อุปสงฺกมนฺตสฺส หิ จิรํ รกฺขิตโคปิโตปิ สมณธมฺโม กติปาเหเนว นสฺสติ. สเจปิ น นสฺสติ, ครหํ ลภติ. ทกฺขิณาวเสน ปน อุปสงฺกมนฺเตน สตึ อุปฏฺฐาเปตฺวา อุปสงฺกมิตพฺพํ. วิธวา วุจฺจนฺติ มตปติกา วา ปวุตฺถปติกา วา. ถุลฺลกุมาริโยติ มหลฺลิกา อนิวิฏฺฐกุมาริโย. ๒- ปณฺฑกาติ โลกามิสนิสฺสิตกถาพหุลา อุสฺสนฺนกิเลสา อวูปสนฺตปริฬาหา นปุํสกา. เตสํ สพฺเพสมฺปิ อุปสงฺกมเน อาทีนโว วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺโพ. ภิกฺขุนีสุปิ เอเสว นโย. อปิจ ภิกฺขู นาม อุสฺสนฺนพฺรหฺมจริยา โหนฺติ, ตถา ภิกฺขุนิโย. เต อญฺญมญฺญํ สนฺถววเสน กติปาเหเนว รกฺขิตโคปิตํ สมณธมฺมํ นาเสนฺติ. คิลานปุจฺฉเกน ปน คนฺตุํ วฏฺฏติ. ภิกฺขุนา ปุปฺผานิ ลภิตฺวา ปูชนตฺถายปิ โอวาททานตฺถายปิ คนฺตุํ วฏฺฏติเยว.