อิทานิ อปเรนปิ ปริยาเยน อโคจรํ ทสฺเสตุํ ยานิ วา ปน ตานิ กุลานีติอาทิมารทฺธํ. ตตฺถ อสฺสทฺธานีติ พุทฺธาทีสุ สทฺธาวิรหิตานิ. พุทฺโธ สพฺพญฺญู, ธมฺโม นิยฺยานิโก, สํโฆ สุปฏิปนฺโนติ น สทฺทหนฺติ. อปฺปสนฺนานีติ จิตฺตํ ปสนฺนํ อนาวิลํ กาตุํ น สกฺโกนฺติ. อกฺโกสกปริภาสกานีติ อกฺโกสกานิ เจว ปริภาสกานิ จ, "โจโรสิ, พาโลสิ, มุโฬฺหสิ, โอฏฺโฐสิ, โคโณสิ, คทฺรโภสิ, อาปายิโกสิ, เนรยิโกสิ, ติรจฺฉานคโตสิ, นตฺถิ ตุยฺหํ สุคติ, ทุคฺคติเยว ปาฏิกงฺขา"ติ เอวํ ทสหิ อกฺโกสวตฺถูหิ อกฺโกสนฺติ, "โหตุ อิทานิ ตํ ปหริสฺสาม พนฺธิสฺสาม วธิสฺสามา"ติ เอวํ ภยทสฺสเนน ปริภาสนฺติ วาตฺยตฺโถ. ๒- อนตฺถกามานีติ อตฺถํ น อิจฺฉนฺติ, อนตฺถเมว อิจฺฉนฺติ. อหิตกามานีติ อหิตเมว อิจฺฉนฺติ, หิตํ น อิจฺฉนฺติ. อผาสุกกามานีติ ผาสุกํ น อิจฺฉนฺติ. อผาสุกเมว อิจฺฉนฺติ. อโยคกฺเขมกามานีติ จตูหิ โยเคหิ เขมํ นิพฺภยํ น อิจฺฉนฺติ, สภยเมว อิจฺฉนฺติ. ภิกฺขูนนฺติ เอตฺถ สามเณราปิ สงฺคหํ คจฺฉนฺติ. ภิกฺขุนีนนฺติ เอตฺถ สิกฺขมานสามเณริโยปิ. สพฺเพสมฺปิ หิ ภควนฺตํ อุทฺทิสฺส ปพฺพชิตานญฺเจว สรณคตานญฺจ จตุนฺนมฺปิ ปริสานํ ตานิ อนตฺถกามานิเยว. ตถารูปานิ กุลานีติ เอวรูปานิ ขตฺติยกุลาทีนิ กุลานิ. เสวตีติ นิสฺสาย ชีวติ. ภชตีติ อุปสงฺกมติ. ปยิรุปาสตีติ ปุนปฺปุนํ อุปสงฺกมติ. อยํ วุจฺจตีตี อยํ เวสิยาทิโคจรสฺส เวสิยาทิโก

ตสฺส อิมินา ปริยาเยน อโคจรตา เวทิตพฺพา. เวสิยาทิโก ตาว ปญฺจกามคุณนิสฺสยโต อโคจโรติ เวทิตพฺโพ. ยถาห "โก จ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อโคจโร ปรวิสโย, ยทิทํ ปญฺจ กามคุณา"ติ. ๑- ราชาทิโก ฌานานุโยคสฺส อนุปนิสฺสยโต ลาภสกฺการาสนิจกฺกนิปฺโผตนทิฏฺฐิวิปตฺติเหตุโต ๒- จ, อสฺสทฺธกุลาทิโก สทฺธาหานิจิตฺตสนฺโตสาวหนโต อโคจโรติ.

โคจรนิทฺเทเส น เวสิยาโคจโรติอาทีนิ วุตฺตปฏิปกฺขวเสน เวทิตพฺพานิ. โอปานภูตานีติอาทีสุ ปน โอปานภูตานีติ อุทปานภูตานิ ภิกฺขุสํฆสฺส จตุมหาปเถ ขตโปกฺขรณี วิย ยถาสุขํ โอคาหนกฺขมานิ จิตฺตมหามตฺตสฺส เคหสทิสานิ. ตสฺส กิร เคเห กาลตฺถมฺโภ ยุตฺโตเยว. ฆรทฺวารํ สมฺปตฺตานํ ภิกฺขูนํ ปจฺจยเวกลฺลํ นาม นตฺถิ. เอกทิวสํ เภสชฺชวตฺตเมว ๓- สฏฺฐี กหาปณานิ นิกฺขมนฺติ. กาสาวปชฺโชตานีติ ภิกฺขุภิกฺขุนีหิ นิวตฺถปารุตานํ กาสาวานํเยว ปภาย เอโกภาสานิ ภูตปาลเสฏฺฐิกุลสทิสานิ. อิสิวาตปฏิวาตานีติ เคหํ ปวิสนฺตานํ นิกฺขมนฺตานญฺจ ภิกฺขุภิกฺขุนีสงฺขาตานํ อิสีนํ จีวรวาเตน เจว สมฺมิญฺชนปสารณาทิชนิตสรีรวาเตน จ ปฏิวาตานิ ปวายิตานิ วินิทฺธุตกิพฺพิสานิ วา.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๕๘๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “มาติกานิเทศ”