๑๔. สิกฺขาปทวิภงฺค

๑. อภิธมฺมภาชนียวณฺณนา

[๗๐๓] อิทานิ ตทนนฺตเร สิกฺขาปทวิภงฺเค ปญฺจาติ คณนปริจฺเฉโท. สิกฺขาปทานีติ สิกฺขิตพฺพปทานิ, สิกฺขาโกฏฺฐาสาติ อตฺโถ. อปิจ อุปริ อาคตา สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมา สิกฺขิตพฺพโต สิกฺขา, ปญฺจสุ ปน สีลงฺเคสุ ยงฺกิญฺจิ องฺคํ ตาสํ สิกฺขานํ ปติฏฺฐานฏฺเฐน ปทนฺติ สิกฺขานํ ปทตฺตาปิ สิกฺขาปทานิ. ปาณาติปาตาติ ปาณสฺส อติปาตา, ฆาตนา มารณาติ อตฺโถ. เวรมณีติ วิรติ. อทินฺนาทานาติ อทินฺนสฺส อาทานา, ปรปริคฺคหิตสฺส หรณาติ อตฺโถ. กาเมสูติ วตฺถุกาเมสุ. มิจฺฉาจาราติ กิเลสกามวเสน ลามกาจารา. มุสาวาทาติ อภูตวาทโต. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานาติ เอตฺถ สุราติ ปิฏฺฐสุรา ปูวสุรา โอทนสุรา กิณฺณปกฺขิตฺตา สมฺภารสํยุตฺตาติ ปญฺจ สุรา. เมรยนฺติ ปุปฺผาสโว ผลาสโว คุฬาสโว มธฺวาสโว สมฺภารสํยุตฺโตติ ปญฺจ อาสวา. ตทุภยมฺปิ มทนียฏฺเฐน มชฺชํ. ยาย เจตนาย ตํ ปิวนฺติ, สา ปมาทการณตฺตา ปมาทฏฺฐานํ, ตสฺมา สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา. อยํ ตาเวตฺถ มาติกานิกฺเขปสฺส อตฺโถ.

[๗๐๔] ปทภาชนีเย ปน ยสฺมึ สมเย กามาวจรนฺติอาทิ สพฺพํ เหฏฺฐา วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานตฺถเมว. ยสฺมา ปน น เกวลํ วิรติเยว สิกฺขาปทํ, เจตนาปิ สิกฺขาปทเมว, ตสฺมา ตํ ทสฺเสตุํ ทุติยนโย ทสฺสิโต. ยสฺมา จ น เกวลํ เอเตเยว เทฺว ธมฺมา สิกฺขาปทํ, เจตนาสมฺปยุตฺตา ปน ปโรปณฺณาส ธมฺมาปิ สิกฺขิตพฺพโกฏฺฐาสโต สิกฺขาปทเมว, ตสฺมา ตติยนโยปิ ทสฺสิโต.