ธมฺโมติ สงฺเขปโต ปจฺจโย. โส หิ ยสฺมา ตํ ตํ วิทหติ ปวตฺเตติ เจว ปาเปติ จ, ตสฺมา ธมฺโมติ วุจฺจติ. ปเภทโต ปน โย โกจิ ผลนิพฺพตฺตโก

ตตฺร ธมฺมนิรุตฺตาภิลาเป ญาณนฺติ ตสฺมึ อตฺเถ จ ธมฺเม จ ยา สภาวนิรุตฺติ, ตสฺสา อภิลาเป ตํ สภาวนิรุตฺตึ สทฺทํ อารมฺมณํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ตสฺมึ สภาวนิรุตฺตาภิลาเป ปเภทคตํ ญาณํ นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา. เอวมยํ นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา สทฺทารมฺมณา นาม ชาตา, น ปญฺญตฺติอารมฺมณา. กสฺมา? ยสฺมา สทฺทํ สุตฺวา "อยํ สภาวนิรุตฺติ, อยํ น สภาวนิรุตฺตี"ติ ชานนฺติ. ปฏิสมฺภิทาปฺปตฺโต หิ "ผสฺโส"ติ วุตฺเต "อยํ สภาวนิรุตฺตี"ติ ชานาติ, "ผสฺสา"ติ วา "ผสฺสนฺ"ติ วา วุตฺเต ปน "อยํ น สภาวนิรุตฺตี"ติ ชานาติ. เวทนาทีสุปิ เอเสว นโย. อญฺญํ ปเนส นามาขฺยาตอุปสคฺคพฺยญฺชนสทฺทํ ชานาติ น ชานาตีติ? ยทคฺเคน สทฺทํ สุตฺวา "อยํ สภาวนิรุตฺติ, อยํ น สภาวนิรุตฺตี"ติ ชานาติ, ตทคฺเคเนตมฺปิ ชานิสฺสตีติ. ตํ ปน นยิทํ ปฏิสมฺภิทากิจฺจนฺติ ปฏิกฺขิปิตฺวา อิทํ วตฺถุ กถิตํ:-

ติสฺสทตฺตตฺเถโร กิร โพธิมณฺฑเล ๒- สุวณฺณสลากํ คเหตฺวา อฏฺฐารสสุ ภาสาสุ กตรภาสาย กเถมีติ ปวาเรสิ. ตํ ปน เตน อตฺตโน อุคฺคเห ฐตฺวา ปวาริตํ, น ปฏิสมฺภิทาย ฐิเตน. โส หิ มหาปญฺญตาย ตํ ตํ ภาสํ กถาเปตฺวา กถาเปตฺวา อุคฺคณฺหิ. ตโต อุคฺคเห ฐตฺวา เอวํ ปวาเรสิ.