๒. อภิธมฺมภาชนียวณฺณนา

[๗๒๕] ตตฺถ ติสฺโส ปฏิสมฺภิทา โลกิยา, อตฺถปฏิสมฺภิทา โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา. สา หิ นิพฺพานารมฺมณมคฺคผลญาณานํ วเสน โลกุตฺตราปิ โหติ, อภิธมฺมภาชนียํ ๑- กุสลากุสลวิปากกิริยานํ วเสน จตูหิ วาเรหิ วิภตฺตํ. ตตฺถ ยตฺตกานิ เหฏฺฐา จิตฺตุปฺปาทกณฺเฑ ๒- กุสลจิตฺตานิ วิภตฺตานิ, เตสํ สพฺเพสมฺปิ วเสน เอเกกสฺมึ จิตฺตนิทฺเทเส จตสฺโส จตสฺโส ปฏิสมฺภิทา วิภตฺตาติ เวทิตพฺพา. อกุสลจิตฺเตสุปิ เอเสว นโย. วิปากกิริยาวาเรสุ วิปากกิริยานํ อตฺเถน สงฺคหิตตฺตา ธมฺมปฏิสมฺภิทํ ฉฑฺเฑตฺวา เอเกกสฺมึ วิปากจิตฺเตปิ กิริยาจิตฺเตปิ ๓- ติสฺโส ติสฺโสว

กสฺมา ปน ยถา กุสลากุสลวาเรสุ "เตสํ วิปาเก ญาณํ อตฺถปฏิสมฺภิทา"ติ วุตฺตํ, เอวมิธ "เยสํ ธมฺมานํ อิเม วิปากา, เตสุ ญาณํ ธมฺมปฏิสมฺภิทา"ติ เอวํ น วุตฺตนฺติ? เหฏฺฐา วุตฺตตฺตา. ยเทวํ เตสํ วิปาเก ญาณํ อตฺถปฏิสมฺภิทาติ เหฏฺฐา วุตฺตตฺตา อยํ อตฺถปฏิสมฺภิทาปิ อิธ น วตฺตพฺพา สิยาติ. โน น วตฺตพฺพา. กสฺมา? เหฏฺฐา วิปากกิริยาจิตฺตุปฺปาทวเสน อวุตฺตตฺตา. กิริยาวาเร จ เยสํ ธมฺมานํ อิเม กิริยาติ วจนเมว น ยุชฺชตีติ ทฺวีสุปิ อิเมสุ วาเรสุ ติสฺโส ติสฺโสว ปฏิสมฺภิทา วิภตฺตา.