๓. ปญฺหาปุจฺฉกวณฺณนา

[๗๔๗] ปญฺหาปุจฺฉเก ปาลิอนุสาเรเนว จตุนฺนํ ปฏิสมฺภิทานํ กุสลาทิภาโว เวทิตพฺโพ. อารมฺมณตฺติเกสุ ปน นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา สทฺทเมว อารมฺมณํ กโรตีติ ปริตฺตารมฺมณา. อตฺถปฏิสมฺภิทา กามาวจรวิปากกิริยาสงฺขาตญฺเจว ปจฺจยสมุปฺปนฺนญฺจ อตฺถํ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ปริตฺตารมฺมณา, วุตฺตปฺปเภทเมว รูปาวจรารูปาวจรํ อตฺถํ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส มหคฺคตารมฺมณา, โลกุตฺตรวิปากตฺถญฺเจว ปรมตฺถญฺจ นิพฺพานํ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส อปฺปมาณารมฺมณา. ธมฺมปฏิสมฺภิทา กามาวจรกุสลธมฺมํ อกุสลธมฺมํ ปจฺจยธมฺมญฺจ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ปริตฺตารมฺมณา, รูปาวจรารูปาวจรกุสลธมฺมํ ปจฺจยธมฺมญฺจ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส มหคฺคตารมฺมณา, โลกุตฺตรกุสลธมฺมํ ปจฺจยธมฺมญฺจ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส อปฺปมาณารมฺมณา. ปฏิภาณปฏิสมฺภิทา กามาวจรกุสลวิปากกิริยาญาณานิ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ปริตฺตารมฺมณา, รูปาวจรารูปาวจรานิ กุสลวิปากกิริยาญาณานิ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส ตาสํ ๑- อารมฺมณานิ วิชานนฺตสฺส มหคฺคตารมฺมณา, โลกุตฺตรานิ กุสลวิปากญาณานิ ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส อปฺปมาณารมฺมณา.

อตฺถปฏิสมฺภิทา สหชาตเหตุวเสน สิยา มคฺคเหตุกา, วิริยเชฏฺฐิกาย มคฺคภาวนาย สิยา มคฺคาธิปติ, ฉนฺทจิตฺตเชฏฺฐิกาย นวตฺตพฺพา, ผลกาเลปิ นวตฺตพฺพาเอว. ธมฺมปฏิสมฺภิทา มคฺคปจฺจเวกฺขณกาเล มคฺคารมฺมณา, มคฺคํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส อารมฺมณาธิปติวเสน มคฺคาธิปติ. ปฏิภาณปฏิสมฺภิทา มคฺคญาณปจฺจเวกฺขณกาเล มคฺคารมฺมณา, มคฺคํ ครุํ กตฺวา ปจฺจเวกฺขนฺตสฺส มคฺคาธิปติ. เสสญาณปจฺจเวกฺขณกาเล นวตฺตพฺพารมฺมณา. นิรุตฺติปฏิสมฺภิทา ปจฺจุปฺปนฺนเมว สทฺทํ อารมฺมณํ กโรตีติ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณา.