[๗๗๐] อธิสีลปญฺญาทีสุ สีลาทีนิ ทุพฺพิเธน ๑- เวทิตพฺพานิ สีลํ อธิสีลํ, จิตฺตํ อธิจิตฺตํ, ปญฺญา อธิปญฺญาติ. ตตฺถ "อุปฺปาทา วา ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ฐิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺฐิตตา ธมฺมนิยามตา"ติ ๒- อิมาย ตนฺติยา สงฺคหิตวเสน ปญฺจปิ สีลานิ ทสปิ สีลานิ สีลํ นาม. ตญฺหิ ตถาคเต อุปฺปนฺเนปิ อนุปฺปนฺเนปิ โหติ. อนุปฺปนฺเน เก ปญฺญาเปนฺตีติ. ตาปสปริพฺพาชกา สพฺพญฺญุโพธิสตฺตา จกฺกวตฺติราชาโน จ ปญฺญาเปนฺติ. อุปฺปนฺเน สมฺมาสมฺพุทฺเธ ภิกฺขุสํโฆ ภิกฺขุนีสํโฆ อุปาสกา อุปาสิกาโย จ ปญฺญาเปนฺติ. ปาฏิโมกฺขสํวรสีลํ ปน สพฺพสีเลหิ อธิกํ, อุปฺปนฺเนเยว ตถาคเต อุปฺปชฺชติ, โน อนุปฺปนฺเน.

เหฏฺฐา วุตฺตายเอว ปน ตนฺติยา สงฺคหิตวเสน วฏฺฏปาทิกา อฏฺฐ สมาปตฺติโย จิตฺตํ นาม. ตญฺหิ ตถาคเต อุปฺปนฺเนปิ โหติ อนุปฺปนฺเนปิ. อนุปฺปนฺเน เก นิพฺพตฺเตนฺตีติ. ตาปสปริพฺพาชกา เจว สพฺพญฺญุโพธิสตฺตา จ จกฺกวตฺติราชาโน จ. อุปฺปนฺเน ภควติ วิเสสตฺถิกา ภิกฺขุอาทโยปิ นิพฺพตฺเตนฺติเยว. วิปสฺสนาปาทิกา ปน อฏฺฐ สมาปตฺติโย สพฺพจิตฺเตหิ อธิกา, อุปฺปนฺเนเยว ตถาคเต อุปฺปชฺชนฺติ, โน อนุปฺปนฺเน. สพฺพญฺญุพุทฺธาเอว จ เอตา ปญฺญาเปนฺติ. อิติ ยสฺมา อฏฺฐ สมาปตฺติโย อธิจิตฺตํ, ตสฺมา อธิจิตฺตปฺปตฺตํ ปญฺญํ ๑- ทสฺเสตุํ รูปาวจรารูปาวจรสมาปตฺตึ สมาปชฺชนฺตสฺสาติอาทิ วุตฺตํ.

เหฏฺฐา วุตฺตายเอว ปน ตนฺติยา สงฺคหิตวเสน กมฺมสฺสกตญฺญาณํ ปญฺญา นาม. ตญฺหิ ตถาคเต อุปฺปนฺเนปิ โหติ อนุปฺปนฺเนปิ. อนุปฺปนฺเน เวลามพฺราหฺมณเวสฺสนฺตรทานาทิวเสน ๒- อุปฺปชฺชติ, อุปฺปนฺเน เตน ญาเณน มหาทานํ ปวตฺเตนฺตานํ ปมาณํ นตฺถิ. มคฺคผลปญฺญา ปน สพฺพปญฺญาหิ อธิกา, อุปฺปนฺเนเยว ตถาคเต วิตฺถาริกา หุตฺวา ปวตฺตติ, โน อนุปฺปนฺเน. อิติ ยสฺมา มคฺคผลปญฺญา อธิปญฺญา, ตสฺมา อธิปญฺญาย ๓- ปญฺญํ ทสฺเสตุํ จตูสุ มคฺเคสูติอาทิ วุตฺตํ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๖๘๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิเทศ”