อญฺญํ สตฺถารนฺติ "อยํ เม สตฺถา สตฺถุกิจฺจํ กาตุํ อสมตฺโถ"ติ ภวนฺตเรปิ อญฺญํ ติตฺถกรํ "อยํ เม สตฺถา"ติ เอวํ คเณฺหยฺย, เนตํ ฐานํ วิชฺชตีติ อตฺโถ. อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตยฺยาติ สพฺพมนฺทปญฺโญปิ สตฺตมํ ภวํ อติกฺกมิตฺวา อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตยฺย, เนตํ ฐานํ วิชฺชติ. อุตฺตมโกฏิยา หิ สตฺตมํ ภวํ สนฺธาเยเวส "นิยโต สมฺโพธิปรายโน"ติ วุตฺโต. กึ ปน ตํ นิยาเมติ, กึ ปุพฺพเหตุ นิยาเมติ, อุทาหุ ปฏิลทฺธมคฺโค, อุทาหุ อุปริ ตโย มคฺคาติ? สมฺมาสมฺพุทฺเธน คหิตํ นามมตฺตเมตํ. ปุคฺคโล ปน นิยโต นาม นตฺถิ. "ปุพฺพเหตุ นิยาเมตี"ติ วุตฺเต หิ อุปริ ติณฺณํ มคฺคานํ อุปนิสฺสโย วุตฺโต โหติ, ปฐมมคฺคสฺส อุปนิสฺสยาภาโว อาปชฺชติ. อิจฺจสฺส อเหตุ อปฺปจฺจยา นิพฺพตฺตึ ปาปุณาติ. "ปฏิลทฺธมคฺโค นิยาเมตี"ติ วุตฺเต อุปริ ตโย มคฺคา อกิจฺจกา โหนฺติ, ปฐมมคฺโคเอว สกิจฺจโก, ปฐมมคฺเคเนว กิเลเส เขเปตฺวา ปรินิพฺพายิตพฺพํ โหติ. "อุปริ ตโย มคฺคา นิยาเมนฺตี"ติ วุตฺเต ปฐมมคฺโค อกิจฺจโก โหติ, อุปริ ตโย มคฺคาว สกิจฺจกา, ปฐมมคฺคํ อนิพฺพตฺเตตฺวา อุปริ ตโย มคฺคา นิพฺพตฺเตตพฺพา โหนฺติ, ปฐมมคฺเคเนว จ อนุปฺปชฺชิตฺวาว กิเลสา เขเปตพฺพา โหนฺติ. ตสฺมา น อญฺโญ โกจิ นิยาเมติ, อุปริ ติณฺณํ มคฺคานํ วิปสฺสนาว นิยาเมติ. สเจ หิ เตสํ วิปสฺสนา ติกฺขา สูรา หุตฺวา

โกจิ ปน ปุคฺคโล สตฺตนฺนํ ภวานํ นิยโต นาม นตฺถิ, อริยสาวโก ปน เยน เกนจิปิ อากาเรน มนฺทปญฺโญ สมาโน อฏฺฐมํ ภวํ อปฺปตฺวา อนฺตราว ปรินิพฺพาติ. สกฺกสทิโสปิ หิ ๑- วฏฺฏาภิรโต สตฺตมํเยว ภวํ คจฺฉติ, สตฺตเม ภเว สพฺพากาเรน ปมาทวิหาริโนปิ วิปสฺสนาญาณํ ปริปากํ คจฺฉติ, อปฺปมตฺตเกปิ อารมฺมเณ นิพฺพินฺทิตฺวา นิพฺพุตึ ปาปุณาติ. สเจปิ หิสฺส สตฺตเม ภเว นิทฺทํ วา โอกฺกมนฺตสฺส ปรมฺมุขํ วา คจฺฉนฺตสฺส ปจฺฉโต ฐตฺวา ติขิเณน อสินา โกจิเทว สีลํ ปาเตยฺย, อุทเก วา โอสาเทตฺวา มาเรยฺย, อสนิ วา ปนสฺส สีเส ปเตยฺย, เอวรูเปปิ กาเล สปฺปฏิสนฺธิกา กาลกิริยา นาม น โหติ, อรหตฺตํ ปตฺวาว ปรินิพฺพาติ. เตน วุตฺตํ "อฏฺฐมํ ภวํ นิพฺพตฺเตยฺย, เนตํ ฐานํ วิชฺชตี"ติ.