กถํ? สกลคามวาสิเกสุปิ หิ เอกโต เอกํ สูกรํ วา มิคํ วา ชีวิตา โวโรเปนฺเตสุ สพฺเพสมฺปิ เจตนา ปรสฺส ชีวิตินฺทฺริยารมฺมณาว โหติ, ตํ ปน กมฺมํ เตสํ อายูหนกฺขเณเยว นานา โหติ. เตสุ หิ เอโก อาทเรน ฉนฺทชาโต กโรติ, เอโก "เอหิ ตฺวมฺปิ กโรหี"ติ ปเรหิ นิปฺปีฬิตตฺตา กโรติ, เอโก สมานจฺฉนฺโท วิย หุตฺวา อปฺปฏิพาหิยมาโน วิจรติ. เตสุ เอโก เตเนว กมฺเมน นิรเย นิพฺพตฺตติ, เอโก ติรจฺฉานโยนิยํ, เอโก ปิตฺติวิสเย. ตํ ตถาคโต อายูหนกฺขเณเยว "อิมินา นีหาเรน อายูหิตตฺตา เอส นิรเย นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส ติรจฺฉานโยนิยํ, เอส ปิตฺติวิสเย"ติ ปชานาติ. นิรเย นิพฺพตฺตมานมฺปิ "เอส อฏฺฐสุ มหานิรเยสุ นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส โสฬสสุ อุสฺสเทสูติ ๓- ปชานาติ. ติรจฺฉานโยนิยํ นิพฺพตฺตมานมฺปิ "เอส อปาทโก ภวิสฺสติ, เอส ทิปาทโก, เอส จตุปฺปาทโก, เอส พหุปฺปาทโก"ติ ปชานาติ. ปิตฺติวิสเย นิพฺพตฺตมานมฺปิ "เอส นิชฺฌามตณฺหิโก ภวิสฺสติ, เอส ขุปฺปิปาสิโก, เอส ปรทตฺตูปชีวี"ติ ปชานาติ.

@๓ ฉ.ม. อุสฺสทนิรเยสุ นิพฺพตฺติสฺสตีติ เตสุ จ กมฺเมสุ "อิทํ กมฺมํ ปฏิสนฺธึ อากฑฺฒิตุํ น สกฺขิสฺสติ, ทุพฺพลํ ทินฺนาย ปฏิสนฺธิยา อุปธิเวปกฺกํ ภวิสฺสตี"ติ ปชานาติ.

ตถา สกลคามวาสิเกสุ เอกโต ปิณฺฑปาตํ ททมาเนสุ สพฺเพสมฺปิ เจตนา ปิณฺฑปาตารมฺมณาว โหติ. ตํ ปน กมฺมํ เตสํ อายูหนกฺขเณเยว ปุริมนเยน นานา โหติ. เตสุ เกจิ เทวโลเก นิพฺพตฺตนฺติ, ๑- เกจิ มนุสฺสโลเก. ตํ ตถาคโต อายูหนกฺขเณเยว "อิมินา นีหาเรน อายูหิตตฺตา เอส มนุสฺสโลเก นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส เทวโลเก"ติ ปชานาติ. เทวโลเก นิพฺพตฺตมานมฺปิ "เอส ปรนิมฺมิตวสวตฺตีสุ นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส นิมฺมานรตีสุ, เอส ตุสิเตสุ, เอส ยาเมสุ, เอส ตาวตึเสสุ, เอส จาตุมหาราชิเกสุ, เอส ภุมฺมเทเวสุ, เอส ปน เชฏฺฐกเทวราชา หุตฺวา นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส เอตสฺส ทุติยํ วา ตติยํ วา ฐานนฺตรํ กาเรนฺโต ๒- ปริจารโก หุตฺวา นิพฺพตฺติสฺสตี"ติ ปชานาติ. มนุสฺเสสุ นิพฺพตฺตมานมฺปิ "เอส ขตฺติยกุเล นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส พฺราหฺมณกุเล, เอส เวสฺสกุเล, เอส สุทฺทกุเล, เอส ปน มนุสฺเสสุ ราชา หุตฺวา นิพฺพตฺติสฺสติ, เอส เอตสฺส ทุติยํ วา ตติยํ วา ฐานนฺตรํ กาเรนฺโต ๒- ปริจารโก หุตฺวา นิพฺพตฺติสฺสตี"ติ ปชานาติ. เตสุ จ กมฺเมสุ "อิทํ กมฺมํ ปฏิสนฺธึ อากฑฺฒิตุํ น สกฺขิสฺสติ, ทุพฺพลํ ทินฺนาย ปฏิสนฺธิยา อุปธิเวปกฺกํ ภวิสฺสตี"ติ ปชานาติ.