@๓ ขุ.ชา. ๒๗/๓๑๘/๙๐ (สฺยา) ๔ ฉ. อตฺถมฺหา

กสฺสปพุทฺธกาเลปิ มิตฺตวินฺทุโก นาม เสฏฺฐิปุตฺโต อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน, มาตรา "ตาต อชฺช อุโปสถิโก หุตฺวา วิหาเร สพฺพรตฺตึ ธมฺมสฺสวนํ สุณ, สหสฺสํ เต ทสฺสามี"ติ วุตฺโต ๑- ธนโลเภน อุโปสถงฺคานิ สมาทาย วิหารํ คนฺตฺวา "อิทํ ฐานํ อกุโตภยนฺ"ติ สลฺลกฺเขตฺวา ธมฺมาสนสฺส เหฏฺฐา นิปนฺโน สพฺพรตฺตึ นิทฺทายิตฺวา ฆรํ อคมาสิ. มาตา ปาโตว ยาคุํ ปจิตฺวา อุปนาเมสิ. โส สหสฺสํ คเหตฺวาว ยาคุํ ปิวิ. อถสฺส เอตทโหสิ "ธนํ สํหริสฺสามี"ติ. โส นาวาย สมุทฺทํ ปกฺขนฺทิตุกาโม อโหสิ. อถ นํ มาตา "ตาต อิมสฺมึ กุเล จตฺตาฬีสโกฏิธนํ อตฺถิ, อลํ คมเนนา"ติ นิวาเรสิ. โส ตสฺสา วจนํ อนาทิยิตฺวา คจฺฉติเอว. สา ปุรโต อฏฺฐาสิ. อถ นํ กุชฺฌิตฺวา "อยํ มยฺหํ ปุรโต ติฏฺฐตี"ติ ปาเทน ปหริตฺวา ปาเตติ, ๒- ตํ มาตรํ อนฺตรํ กตฺวา อคมาสิ. มาตา อุฏฺฐหิตฺวา "มาทิสาย มาตริ เอวรูปํ กมฺมํ กตฺวา คตสฺส เม คตฏฺฐาเน สุขํ ภวิสฺสตี"ติ ๓- เอวํ สญฺญํ มา อกาสิ ๓- ตฺวํ ปุตฺตาติ อาห. ตสฺส นาวํ อภิรุยฺห คจฺฉโต สตฺตเม ทิวเส นาวา อฏฺฐาสิ. อถ เต มนุสฺสา "อทฺธา เอตฺถ ปาปปุริโส อตฺถิ, สลากํ เทถา"ติ สลากา ทียมานา ตสฺเสว ติกฺขตฺตุํ ปาปุณิ. เต ตสฺส อุฬุมฺปํ ทตฺวา ตํ สมุทฺเท ปกฺขิปึสุ. โส เอกํ ทีปํ คนฺตฺวา วิมานเปตีหิ สทฺธึ สมฺปตฺตึ อนุภวนฺโต ตาหิ "ปุรโต มา อคมาสี"ติ วุจฺจมาโนปิ ตนฺทิคุณํ สมฺปตฺตึ ปสฺสนฺโต อนุปุพฺเพน ขุรจกฺกธรํ เอกํ ปุริสํ อทฺทส. ตสฺส ตํ จกฺกํ ปทุมปุปฺผํ วิย ขายติ. ๔- โส ตํ อาห "อมฺโภ อิทํ ตยา ปิลนฺธํ ปทุมํ มยฺหํ เทหี"ติ. นยิทํ สามิ ปทุมํ, ขุรจกฺกํ เอตนฺติ. โส "วญฺเจสิ มํ ตฺวํ, กึ มยา ปทุมํ น ทิฏฺฐปุพฺพนฺ"ติ วตฺวา "ตฺวํ หิ โลหิตจนฺทนํ วิลิมฺปิตฺวา ปิลนฺธนปทุมปุปฺผํ มยฺหํ น ทาตุกาโมสี"ติ อาห. โส จินฺเตสิ "อยมฺปิ มยา กตสทิสํ กมฺมํ กตฺวา ตสฺส ผลํ อนุภวิตุกาโม"ติ. อถ นํ "หนฺท เรปี"ติ วตฺวา ตสฺส มตฺถเก จกฺกํ ปกฺขิปิตฺวา ปลายิ. เอตมตฺถํ วิทิตฺวา สตฺถา อิมํ คาถมาห:-