ติสฺสมหาราชาปิ เทวสิกํ เจติยปพฺพเต ภิกฺขุสํฆสฺส ทานํ ททมาโน "มหาราช กึ เอกเมว ฐานํ ภชสิ, กึ อญฺญตฺถ ทานํ ๒- ทาตุํ น วฏฺฏตี"ติ ชานปเทหิ วุตฺโต ทุติยทิวเส อนุราธปุเร มหาทานํ ทาเปสิ, เอกภิกฺขุปิ ปฏิคฺคหเณ มตฺตํ น อญฺญาสิ, เอกเมเกน ปฏิคฺคหิตํ ขาทนียโภชนียํ เทฺว ตโย ชนา อุกฺขิปึสุ. ราชา ทุติยทิวเส เจติยปพฺพเต ภิกฺขุสํฆํ นิมนฺตาเปตฺวา ราชนฺเตปุรํ อาคตกาเล "ปตฺตํ เทถา"ติ อาห. "อลํ มหาราช, อตฺตโน ปมาเณน ภิกฺขํ คณฺหิสฺสนฺตี"ติ ๓- เอกภิกฺขุปิ ปตฺตํ น อทาสิ, สพฺเพ ปมาณยุตฺตกเมว ปฏิคฺคเหสุํ. อถ ราชา อาห "ปสฺสถ ตุมฺหากํ ภิกฺขูสุ เอโกปิ มตฺตํ น ชานาติ, หิยฺโย กิญฺจิ อวเสสํ นาโหสิ, อชฺช คหิตํ มนฺทํ, อวเสสเมว พหู"ติ เตสํ มตฺตญฺญุตาย อตฺตมโน อิตเรสญฺจ อมตฺตญฺญุตาย อนตฺตมโน อโหสิ.

@๒ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ๓ ฉ.ม. คณฺหิสฺสตีติ

[๘๕๑] ปาปิจฺฉตานิทฺเทเส อสฺสทฺโธ สมาโน สทฺโธติ มํ ชโน ชานาตูติอาทีสุ เอวํ อิจฺฉนฺโต กึ กโรติ? อสฺสทฺโธ สทฺธาการํ ทสฺเสติ, ทุสฺสีลาทโย สีลวนฺตาทีนํ อาการํ ทสฺเสนฺติ. กถํ? อสฺสทฺโธ ตาว มหามหทิวเส มนุสฺสานํ วิหารํ อาคมนเวลาย สมฺมชฺชนึ อาทาย วิหารํ สมฺมชฺชติ, กจวรํ ฉฑฺเฑติ, มนุสฺเสหิ ทิฏฺฐภาวํ ญตฺวา เจติยงฺคณํ คจฺฉติ, ตตฺถาปิ สมฺมชฺชิตฺวา กจวรํ ฉฑฺเฑติ, วาลิกํ สมํ กโรติ, อาสนานิ โธวติ, โพธิมฺหิ อุทกํ สิญฺจติ. มนุสฺสา ทิสฺวา "นตฺถิ มญฺเญ อญฺโญ ภิกฺขุ วิหารชคฺคนโก, อยเมว อิมํ วิหารํ ปฏิชคฺคติ, สทฺโธ เถโร"ติ คมนกาเล นิมนฺเตตฺวา คจฺฉนฺติ. ทุสฺสีโลปิ อุปฏฺฐากานํ สมฺมุเข วินยธรํ อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉติ "ภนฺเต มยิ คจฺฉนฺเต โคโณ อุพฺพิคฺโค, เตน ธาวตา ติณานิ ฉินฺนานิ, สมฺมชฺชนฺตสฺส เม ติณานิ ฉิชฺชนฺติ, จงฺกมนฺตสฺส เม ปาณกา มียนฺติ, เขฬํ ปาเตนฺตสฺส อสติยา ติณมตฺถเก ปตติ, ตตฺถ ตตฺถ กึ โหตี"ติ. "อนาปตฺติ อาวุโส อสญฺจิจฺจ อสติยา อชานนฺตสฺสา"ติ จ วุตฺเต "ภนฺเต มยฺหํ ครุกํ วิย อุปฏฺฐาติ, สุฏฺฐุ วีมํสถา"ติ ภณติ. ตํ สุตฺวา มนุสฺสา "อมฺหากํ อยฺโย เอตฺตเกปิ กุกฺกุจฺจายติ, อญฺญสฺมึ โอฬาริเก กึ นาม กริสฺสติ, นตฺถิ อิมินา สทิโส สีลวา"ติ ปสนฺนา สกฺการํ กโรนฺติ. อปฺปสฺสุโตปิ อุปฏฺฐากมชฺเฌ นิสินฺโน "อสุโก ติปิฏกธโร, อสุโก จตุนิกายิโก มยฺหํ อนฺเตวาสิโก, มม สนฺติเก เตหิ ธมฺโม อุคฺคหิโต"ติ วทติ. มนุสฺสา "อมฺหากํ อยฺเยน สทิโส พหุสฺสุโต นตฺถิ, เอตสฺส กิร สนฺติเก อสุเกน จ อสุเกน จ ธมฺโม อุคฺคหิโต"ติ ปสนฺนา สกฺการํ กโรนฺติ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๗๘๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “เอกกนิเทศ”