สงฺคณิการาโมปิ มหามหทิวเส ทีฆปีฐญฺจ อปสฺสยญฺจ คาหาเปตฺวา วิหารปจฺจนฺเต รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทติ. มนุสฺสา อาคนฺตฺวา "เถโร กุหินฺ"ติ ปุจฺฉนฺติ. คณฺฐิกปุตฺตา นาม คณฺฐิกาเอว โหนฺติ, เตน "เถโร เอวรูเป กาเล อิธ น นิสีทติ, วิหารปจฺจนฺเต ทิวาฏฺฐาเน ทีฆจงฺกเม วิหรตี"ติ วทนฺติ. โสปิ ทิวสภาคํ วีตินาเมตฺวา นลาเต มกฺกฏกสุตฺตํ อลฺลียาเปตฺวา ปีฐํ คาหาเปตฺวา อาคมฺม ปริเวณทฺวาเร นิสีทติ. มนุสฺสา "กหํ ภนฺเต คตตฺถ, อาคนฺตฺวา น อทฺทสมฺหา"ติ วทนฺติ. "อุปาสกา อนฺโตวิหาโร อากิณฺโณ, ทหรสามเณรานํ วิจรณฏฺฐานเมตํ, สฏฺฐิหตฺเถ จงฺกเม ทิวาฏฺฐาเน นิสีทิมฺหา"ติ อตฺตโน ปวิวิตฺตภาวํ ชานาเปติ.

กุสีโตปิ อุปฏฺฐากมชฺเฌ นิสินฺโน "อุปาสกา ตุเมฺหหิ อุกฺกาปาโต ทิฏฺโฐ"ติ วทติ. "น ปสฺสาม ภนฺเต, กาย เวลาย อโหสี"ติ จ ปุฏฺโฐ "อมฺหากํ จงฺกมนเวลายา"ติ วตฺวา "ภูมิจลนสทฺทํ ๑- อสฺสุตฺถา"ติ ปุจฺฉติ. "น สุณาม ภนฺเต, กาย เวลายา"ติ ปุฏฺโฐ "มชฺฌิมยาเม อมฺหากํ อาลมฺพนผลกํ อปสฺสาย ฐิตกาเล"ติ วตฺวา "มหาโอภาโส อโหสิ, โส โว ทิฏฺโฐ"ติ ปุจฺฉติ. "กาย เวลาย ภนฺเต"ติ จ วุตฺเต "มยฺหํ จงฺกมมฺหา โอตรณกาเล"ติ วทติ. มนุสฺสา "อมฺหากํ เถโร ตีสุปิ ยาเมสุ จงฺกเมเยว โหติ, นตฺถิ อยฺเยน สทิโส อารทฺธวิริโย"ติ ปสนฺนา สกฺการํ กโรนฺติ.

มุฏฺฐสฺสตีปิ อุปฏฺฐากมชฺเฌ นิสินฺโน "มยา อสุกกาเล นาม ทีฆนิกาโย อุคฺคหิโต, อสุกกาเล มชฺฌิโม, สํยุตฺโต, องฺคุตฺตรโก. ๒- อนฺตรนฺตรา ๓- โอโลกนํ นาม นตฺถิ, อิจฺฉิติจฺฉิตฏฺฐาเน มุขารุฬฺหาว ตนฺติ อาคจฺฉติ, อิเม ปนญฺเญ ภิกฺขู เอฬกา วิย มุขํ ผนฺทาเปนฺตา วิหรนฺตี"ติ วทติ. มนุสฺสา "นตฺถิ อยฺเยน สทิโส อุปฏฺฐิตสฺสตี"ติ ปสนฺนา สกฺการํ กโรนฺติ.

อสมาหิโตปิ อุปฏฺฐากานํ สมฺมุเข อฏฺฐกถาจริเย ปญฺหํ ปุจฺฉติ, "กสิณํ นาม กถํ ภาเวนฺติ, กิตฺตเกน นิมิตฺตํ อุปฺปนฺนํ นาม โหติ, กิตฺตเกน อุปจาโร, กิตฺตเกน อปฺปนา, ปฐมชฺฌานสฺส กตี องฺคานิ, ทุติยสฺส ตติยสฺส