[๘๖๔] นิปฺเปสิกตานิทฺเทเส อกฺโกสนาติ ทสหิ อกฺโกสวตฺถูหิ อกฺโกสนา. ๑- วมฺภนาติ ปริภวิตฺวา กถนํ. ครหนาติ "อสฺสทฺโธ อปฺปสนฺโน"ติอาทินา นเยน โทสาโรปนา. อุกฺเขปนาติ "มา เอตํ เอตฺถ กเถถา"ติ วาจาย อุกฺขิปนํ. สพฺพโตภาเคน สวตฺถุกํ สเหตฺกํ กตฺวา อุกฺเขปนา สมุกฺเขปนา. อถวา อเทนฺตํ ทิสฺวา "อโห ทานปตี"ติ เอวํ อุกฺขิปนํ อุกฺเขปนา. มหาทานปตีติ เอวํ สุฏฺฐุ อุกฺเขปนา สมุกฺเขปนา. ขิปนาติ "กึ อิมสฺส ชีวิตํ พีชโภชิโน"ติ เอวํ อุปฺผณฺฑนา. ๒- สงฺขิปนาติ "กึ อิมํ อทายโกติ ภณถ, โย นิจฺจกาลํ สพฺเพสมฺปิ นตฺถีติ วจนํ เทตี"ติ เอวํ สุฏฺฐุตรํ อุปฺผณฺฑนา. ปาปนาติ อทายกตฺตสฺส อวณฺณสฺส วา ปาปนํ. สพฺพโตภาเคน ปาปนา สมฺปาปนา, อวณฺณหาริกาติ "เอวํ เม อวณฺณภยาปิ ทสฺสตี"ติ เคหโต เคหํ คามโต คามํ ชนปทโต ชนปทํ อวณฺณหรณํ. ปรปิฏฺฐิมํสิกตาติ ปุรโต มธุรํ ภณิตฺวา ปรมฺมุเข อวณฺณภาสิตา. เอสา หิ อภิมุขํ โอโลเกตุํ อสกฺโกนฺตสฺส ปรมฺมุขานํ ปิฏฺฐิมํสขาทนํ วิย โหติ. ตสฺมา ปรปิฏฺฐิมํสิกตาติ วุตฺตา. อยํ วุจฺจติ นิปฺเปสิกตาติ อยํ ยสฺมา เวฬุเปสิกา วิย อพฺภงฺคํ ปรสฺส คุณํ นิปฺเปเสติ นิปุญฺฉติ, ยสฺมา วา คนฺธชาตํ ปึสิตฺวา ๓- คนฺธมคฺคนา วิย ปรคุเณ นิปฺปึสิตฺวา วิจุณฺเณตฺวา เอสา ลาภมคฺคนา โหติ, ตสฺมา นิปฺเปสิกตาติ วุจฺจตีติ.
[๘๖๕] ลาเภน ลาภํ นิชิคึสนตานิทฺเทเส นิชิคึสนาติ มคฺคนา. อิโต ลทฺธนฺติ อิมมฺหา เคหา ลทฺธํ. อมุตฺราติ อมุกมฺหิ เคเห. เอฏฺฐีติ อิจฺฉนา. คเวฏฺฐีติ มคฺคนา. ปริเยฏฺฐีติ ปุนปฺปุนํ มคฺคนา. อาทิโต ปฏฺฐาย ลทฺธํ ลทฺธํ ภิกฺขํ ตตฺร ตตฺร กุลทารกานํ ทตฺวา อนฺเต ขีรยาคุํ ลภิตฺวา คตภิกฺขุวตฺถุ เจตฺถ กเถตพฺพํ. เอสนาติอาทีนิ เอฏฺฐีติอาทีนํ เววจนานิ. ตสฺมา เอฏฺฐีติ เอสนา, คเวฏฺฐีติ คเวสนา, ปริเยฏฺฐีติ ปริเยสนา อิจฺเจวเมตฺถ โยชนา เวทิตพฺพา.
[๘๖๖] เสยฺยมานนิทฺเทเส ชาติยาติ ขตฺติยภาวาทิชาติสมฺปตฺติยา. โคตฺเตนาติ โคตมโคตฺตาทินา อุตฺตมโคตฺเตน. ๑- โกลปุตฺติเยนาติ มหากุลภาเวน. วณฺณโปกฺขรตายาติ วณฺณสมฺปนฺนสรีรตาย. สรีรญฺหิ โปกฺขรนฺติ วุจฺจติ, ตสฺส วณฺณสมฺปตฺติยา อภิรูปภาเวนาติ อตฺโถ. ธเนนาติอาทีนิ อุตฺตานตฺถาเนว. มานํ ชปฺเปตีติ เอเตสุ เยน เกนจิ วตฺถุนา "เสยฺโยหมสฺมี"ติ มานํ ปวตฺเตติ กโรติ.