[๙๔๕] อคารเวสุ อคารโวติ คารววิรหิโต. อปฺปติสฺโสติ อปฺปติสฺสโย อนีจวุตฺติ. เอตฺถ ปน โย ภิกฺขุ สตฺถริ ธรมาเน ตีสุ กาเลสุ อุปฏฺฐานํ น ยาติ, สตฺถริ อนุปาหเน จงฺกมนฺเต สอุปาหโน จงฺกมติ, นีเจ จงฺกเม จงฺกมนฺเต อุจฺเจ จงฺกมติ, เหฏฺฐา วสนฺเต อุปริ วสติ, สตฺถุ ทสฺสนฏฺฐาเน อุโภ อํเส ปารุปติ, ฉตฺตํ ธาเรติ, อุปาหนํ ธาเรติ, นฺหายติ, อุจฺจารํ วา ปสฺสาวํ วา กโรติ, ปรินิพฺพุเต วา ปน เจติยํ วนฺทิตุํ น คจฺฉติ, เจติยสฺส ปญฺญายนฏฺฐาเน สตฺถุ ทสฺสนฏฺฐาเน วุตฺตํ สพฺพํ กโรติ, อยํ สตฺถริ อคารโว นาม. โย ปน ธมฺมสฺสวเน สงฺฆุฏฺเฐ น สกฺกจฺจํ คจฺฉติ, สกฺกจฺจํ ธมฺมํ น สุณาติ, สมุลฺลปนฺโต นิสีทติ, น สกฺกจฺจํ คณฺหาติ, น สกฺกจฺจํ วาเจติ, อยํ ธมฺเม อคารโว นาม. โย ปน เถเรน ภิกฺขุนา อนชฺฌิฏฺโฐ ธมฺมํ เทเสติ, ปญฺหํ กเถติ, วุฑฺเฒ ภิกฺขู ฆฏฺเฏนฺโต คจฺฉติ, ติฏฺฐติ, นิสีทติ, ทุสฺสปลฺลตฺถิกํ วา หตฺถปลฺลตฺถิกํ วา กโรติ, สํฆมชฺเฌ อุโภ อํเส ปารุปติ, ฉตฺตุปาหนํ ธาเรติ, อยํ สํเฆ อคารโว นาม. เอกสฺมิมฺปิ ๑- หิ อคารเว กเต สํเฆ อคารโว กโตว โหติ. ติสฺโส สิกฺขา ปน อปูรยมาโนว สิกฺขาย อคารโว นาม. อปฺปมาทลกฺขณํ อนนุพฺรูหยมาโน อปฺปมาเท อคารโว นาม. ทุวิธํ ปฏิสนฺถารํ อกโรนฺโต ปฏิสนฺถาเร อคารโว นาม.

ปริหานิยา ธมฺมาติ ปริหานกรา ธมฺมา. กมฺมารามตาติ นวกมฺเม วา จีวรวิจารณาทีสุ วา กมฺเมสุ อภิรติ ยุตฺตปยุตฺตตา. ภสฺสารามตาติ ติรจฺฉานกถาวเสน ภสฺเส ยุตฺตปยุตฺตตา. นิทฺทารามตาติ นิทฺทาย ยุตฺตปยุตฺตตา. สงฺคณิการามตาติ สงฺคณิกาย ยุตฺตปยุตฺตตา. สํสคฺคารามตาติ สวนสํสคฺเค ทสฺสนสํสคฺเค สมุลฺลาปสํสคฺเค ปริโภคสํสคฺเค กายสํสคฺเคติ ปญฺจวิเธ สํสคฺเค ยุตฺตปยุตฺตตา. ปปญฺจารามตาติ ตณฺหามานทิฏฺฐิปปญฺเจสุ ยุตฺตปยุตฺตตา.

[๙๔๖] โสมนสฺสุปวิจาราทีสุ โสมนสฺเสน สทฺธึ อุปวิจรนฺตีติ โสมนสฺสุปวิจารา. จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวาติ จกฺขุวิญฺญาเณน รูปํ ปสฺสิตฺวา. โสมนสฺสฏฺฐานิยนฺติ โสมนสฺสสฺส อารมฺมณวเสน การณภูตํ. อุปวิจรตีติ ตตฺถ วิจารปฺปวตฺตเนน อุปวิจรติ. วิตกฺโก ปน ตํสมฺปยุตฺโต วาติ อิมินา นเยน ตีสุปิ ฉกฺเกสุ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๘๔๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “ฉักกนิเทศ”