๒. อุปฺปตฺตานุปฺปตฺติวารวณฺณนา

[๙๙๑] ทุติยวาเร เย ธมฺมา กามภเว กามธาตุสมฺภูตานญฺจ สตฺตานํ อุปฺปชฺชนฺติ กามธาตุยํ ปริยาปนฺนา วา อปริยาปนฺนา วา, เต สพฺเพ สงฺคเหตฺวา กามธาตุยา ปญฺจกฺขนฺธาติอาทิ วุตฺตํ. รูปธาตุอาทีสุปิ เอเสว นโย. ยสฺมา ปน รูปธาตุปริยาปนฺนานํ สตฺตานํ ฆานายตนาทีนํ อภาเวน คนฺธายตนาทีนิ อายตนาทิกิจฺจํ น กโรนฺติ, ตสฺมา รูปธาตุยา ฉ อายตนานิ, นว ธาตุโยติอาทิ วุตฺตํ. ยสฺมา จ โอกาสวเสน วา สตฺตุปฺปตฺติวเสน วา อปริยาปนฺนธาตุ นาม นตฺถิ, ตสฺมา "อปริยาปนฺนธาตุยา"ติ อวตฺวา ยํ ยํ อปริยาปนฺนํ, ตํ ตเทว ทสฺเสตุํ อปริยาปนฺเน กติ ขนฺธาติอาทิ วุตฺตํ.

๓. ปริยาปนฺนาปริยาปนฺนวารวณฺณนา

[๙๙๙] ตติยวาเร กามธาตุปริยาปนฺนาติ กามธาตุภชนฏฺเฐน ปริยาปนฺนา, ตนฺนิสฺสิตา ตทนฺโตคธา ๑- กามธาตุเตฺวว สงฺขฺยํ คตาติ อตฺโถ. เสสปเทสุปิ เอเสว นโย. ปริยาปนฺนาติ ภววเสน โอกาสวเสน จ สตฺตุปฺปตฺติวเสน วา ๒- ปริจฺฉินฺนา. อปริยาปนฺนาติ ตถา อปริจฺฉินฺนา.