[๑๐๒๗] อารมฺมณนานตฺตตาติ อารมฺมณสฺส นานตฺตภาโว. มนสิการนานตฺตตาทีสุปิ เอเสว นโย. เอตฺถ เอกสฺส ปฐวีกสิณํ อารมฺมณํ โหติ ฯเปฯ เอกสฺส โอทาตกสิณนฺติ อิทํ อารมฺมณนานตฺตํ. เอโก ปฐวีกสิณํ มนสิกโรติ ฯเปฯ เอโก โอทาตกสิณนฺติ อิทํ มนสิการนานตฺตํ. เอกสฺส ปฐวีกสิเณ ฉนฺโท โหติ ฯเปฯ เอกสฺส โอทาตกสิเณติ อิทํ ฉนฺทนานตฺตํ. เอโก ปฐวีกสิเณ ปตฺถนํ กโรติ ฯเปฯ เอโก โอทาตกสิเณติ อิทํ ปณิธินานตฺตํ. เอโก ปฐวีกสิณวเสน อธิมุจฺจติ ฯเปฯ เอโก โอทาตกสิณวเสนาติ อิทํ อธิโมกฺขนานตฺตํ. เอโก ปฐวีกสิณวเสน จิตฺตํ อภินีหรติ ฯเปฯ เอโก โอทาตกสิณวเสนาติ อิทํ อภินีหารนานตฺตํ. เอกสฺส ปฐวีกสิณปริจฺฉินฺทนกปญฺญา โหติ ฯเปฯ เอกสฺส โอทาตกสิณปริจฺฉินฺทนกปญฺญาติ อิทํ ปญฺญานานตฺตํ. ตตฺถ อารมฺมณมนสิการา ปุพฺพภาเคน กถิตา. ฉนฺทปณิธิอธิโมกฺขาภินีหารา อปฺปนายปิ วตฺตนฺติ อุปจาเรปิ, ปญฺญา ปน โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกา กถิตา.

อสญฺญสตฺตานนฺติ สญฺญาวิรหิตสตฺตานํ. เอกจฺเจ หิ ติตฺถายตเน ปพฺพชิตฺวา "จิตฺตํ นิสฺสาย รชฺชนทุสฺสนมุยฺหนานิ นาม โหนฺตี"ติ จิตฺเต โทสํ ทิสฺวา "อจิตฺตกภาโว นาม โสภโณ, ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานเมตนฺ"ติ สญฺญาวิราคํ ชเนตฺวา ตตฺรุปคํ สมาปตฺตึ ภาเวตฺวา ตตฺถ นิพฺพตฺตนฺติ, เตสํ อุปปตฺติกฺขเณ เอโก รูปกฺขนฺโธเยว นิพฺพตฺตติ. ฐตฺวา นิพฺพตฺโต ฐิตโกว โหติ, นิสีทิตฺวา นิพฺพตฺโต นิสินฺโนว, นิปชฺชิตฺวา นิพฺพตฺโต นิปนฺโนว. จิตฺตกมฺมรูปกสทิสา หุตฺวา ปญฺจ กปฺปสตานิ ติฏฺฐนฺติ. เตสํ ปริโยสาเน โส รูปกาโย อนฺตรธายติ, กามาวจรสญฺญา อุปฺปชฺชติ, เตน อิธ สญฺญุปฺปาเทน เต เทวา ตมฺหา กายา จุตาติ ปญฺญายนฺติ.

วิปุลา ผลา เอเตสนฺติ เวหปฺผลา. อตฺตโน สมฺปตฺติยา น วิหายนฺตีติ อวิหา. น กญฺจิ สตฺตํ ตปฺปนฺตีติ อตปฺปา. สุนฺทรา ทสฺสนา อภิรูปา ปาสาทิกาติ สุทสฺสา. สุฏฺฐุ ปสฺสนฺติ สุนฺทรเมเตสํ วา ทสฺสนนฺติ สุทสฺสี. สพฺเพหิเยว คุเณหิ จ ภวสมฺปตฺติยา จ เชฏฺฐา นตฺเถตฺถ กนิฏฺฐาติ อกนิฏฺฐา.

[๑๐๒๘] อากาสานญฺจายตนํ อุปคตาติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อิตเรสุปิ เอเสว นโย. อิติ ฉ กามาวจรา นว พฺรหฺมโลกา ปญฺจ สุทฺธาวาสา จตฺตาโร อรูปา อสญฺญสตฺตเวหปฺผเลหิ สทฺธึ ฉพฺพีสติ เทวโลกา, มนุสฺสโลเกน สทฺธึ สตฺตวีสติ.