อฏฺฐิมิญฺชํ เตสํ เตสํ อฏฺฐีนํ อพฺภนฺตเร ฐิตํ. ตตฺถ ยถา เวฬุปพฺพาทีนํ อนฺโต ปกฺขิตฺเตสุ สินฺนเวตฺตคฺคาทีสุ น เวฬุปพฺพาทีนิ ชานนฺติ "อเมฺหสุ เวตฺตคฺคาทีนิ ปกฺขิตฺตานี"ติ, นาปิ เวตฺตคฺคาทีนิ ชานนฺติ "มยํ เวฬุปพฺพาทีสุ ฐิตานี"ติ, เอวเมว น อฏฺฐีนิ ชานนฺติ "อมฺหากํ อนฺโต อฏฺฐิมิญฺชํ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ อฏฺฐิมิญฺชํ ชานาติ "อหํ อฏฺฐีนํ อนฺโต ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ อฏฺฐิมิญฺชํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ถทฺโธ ปฐวีธาตูติ.

วกฺกํ คลวาฏกโต นิกฺขนฺเตน เอกมูเลเนว ๑- โถกํ คนฺตฺวา ทฺวิธา ภินฺเนน ถูลนหารุนา วินิพทฺธํ หุตฺวา หทยมํสํ ปริกฺขิปิตฺวา ฐิตํ. ตตฺถ ยถา วณฺฏุปนิพทฺเธ อมฺพผลทฺวเย น วณฺฏํ ชานาติ "มยา อมฺพผลทฺวยํ อุปนิพทฺธนฺ"ติ, นาปิ อมฺพผลทฺวยํ ชานาติ "อหํ วณฺเฏน อุปนิพทฺธนฺ"ติ, เอวเมว น ถูลนหารุ ชานาติ "มยา วกฺกํ อุปนิพทฺธนฺ"ติ, นาปิ วกฺกํ ชานาติ "อหํ ถูลนหารุนา อุปนิพทฺธนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ วกฺกํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ถทฺโธ ปฐวีธาตูติ.

หทยํ สรีรพฺภนฺตเร อุรฏฺฐิปญฺชรมชฺฌํ นิสฺสาย ฐิตํ. ตตฺถ ยถา ชิณฺณสนฺทมานิกปญฺชรพฺภนฺตรํ นิสฺสาย ฐปิตาย มํสเปสิยา น ชิณฺณสนฺทมานิกปญฺชรพฺภนฺตรํ ชานาติ "มํ นิสฺสาย มํสเปสิ ฐปิตา"ติ, นาปิ มํสเปสิ ชานาติ "อหํ ชิณฺณสนฺทมานิกปญฺชรพฺภนฺตรํ นิสฺสาย ฐิตา"ติ, เอวเมว น อุรฏฺฐิ

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๙๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “ธาตุ ๖ นัยที่ ๑”