กรีสํ ปกฺกาสยสงฺขาเต อฏฺฐงฺคุลเวฬุปพฺพสทิเส อนฺตปริโยสาเน ฐิตํ. ตตฺถ ยถา เวฬุปพฺเพ โอมทฺทิตฺวา ปกฺขิตฺตาย สณฺหปณฺฑุมตฺติกาย น เวฬุปพฺพํ ชานาติ "มยิ ปณฺฑุมตฺติกา ฐิตา"ติ, นาปิ ปณฺฑุมตฺติกา ชานาติ "อหํ เวฬุปพฺเพ ฐิตา"ติ, เอวเมว น ปกฺกาสโย ชานาติ "มยิ กรีสํ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ กรีสํ ชานาติ "อหํ ปกฺกาสเย ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ กรีสํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ถทฺโธ ปฐวีธาตูติ.

มตฺถลุงฺคํ สีสกฏาหพฺภนฺตเร ฐิตํ. ตตฺถ ยถา ปุราณลาวุกฏาเห ปกฺขิตฺตาย ปิฏฺฐปิณฺฑิยา น ลาวุกฏาหํ ชานาติ "มยิ ปิฏฺฐปิณฺฑิ ฐิตา"ติ, นาปิ ปิฏฺฐปิณฺฑิ ชานาติ "อหํ ลาวุกฏาเห ฐิตา"ติ, เอวเมว น สีสกฏาหพฺภนฺตรํ ชานาติ "มยิ มตฺถลุงฺคํ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ มตฺถลุงฺคํ ชานาติ "อหํ สีสกฏาหพฺภนฺตเร ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ มตฺถลุงฺคํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ถทฺโธ ปฐวีธาตูติ.

ยํ วา ปนญฺญมฺปีติ อิมินา อาโปโกฏฺฐาสาทีสุ ตีสุ อนุคตํ ปฐวีธาตุํ ลกฺขณวเสน เยวาปนกํ ปฐวึ กตฺวา ทสฺเสติ.

พาหิรปฐวีธาตุนิทฺเทเส อโยติ กาฬโลหํ. โลหนฺติ ชาติโลหํ วิชาติโลหํ กิตฺติมโลหํ ปิสาจโลหนฺติ จตุพฺพิธํ. ตตฺถ อโย สชฺฌุ ๑- สุวณฺณํ ติปุ สีสํ ตมฺพโลหํ เวกนฺตกโลหนฺติ อิมานิ สตฺต ชาติโลหานิ นาม. นาคนาสิกโลหํ วิชาติโลหํ นาม. กํสโลหํ วฏฺฏโลหํ อารกูฏนฺติ ตีณิ กิตฺติมโลหานิ นาม. โมรกฺขกํ ปุถุกํ มลีนกํ จปลกํ เสลกํ อาฏกํ ตลฺลกํ ๒- ทุสิโลหนฺติ อฏฺฐ ปิสาจโลหานิ นาม. เตสุ ปญฺจ ชาติโลหานิ ปาลิยํ วิสุํ วุตฺตาเนว. ตมฺพโลหํ เวกนฺตกโลหนฺติ ๓- อิเมหิ ปน ทฺวีหิ ชาติโลเหหิ สทฺธึ เสสํ สพฺพมฺปิ อิธ โลหนฺติ เวทิตพฺพํ.