ติปูติ เสตติปุ. สีสนฺติ กาฬติปุ. สชฺฌูติ รชตํ. มุตฺตาติ สามุทฺทิกมุตฺตา. มณีติ ฐเปตฺวา ปาลิอาคเต เวฬุริยาทโย เสโส โชติรสาทิเภโท สพฺโพปิ มณิ. เวฬุริโยติ วํสวณฺณมณิ. สงฺโขติ สามุทฺทิกสงฺโข. สิลาติ กาฬสิลา ปณฺฑุสิลา เสตสิลาติอาทิเภทา สพฺพาปิ สิลา. ปวาฬนฺติ ปวาฬเมว. รชตนฺติ กหาปโณ. ชาตรูปนฺติ สุวณฺณํ. โลหิตงฺโคติ ๔- รตฺตมณิ. มสารคลฺลนฺติ กพรมณิ. ติณาทีสุ พหิสารา อนฺตมโส นาฬิเกราทโยปิ ติณํ นาม. อนฺโตสารํ อนฺตมโส ทารุขณฺฑมฺปิ กฏฺฐํ นาม. สกฺขราติ มุคฺคมตฺตโต ยาว มุฏฺฐิปฺปมาณา มรุมฺพา ๕- สกฺขรา นาม. มุคฺคมตฺตโต ปน เหฏฺฐา วาลิกาติ วุจฺจติ. กถลาติ ๖- ยงฺกิญฺจิ กปาลํ. ภูมีติ ปฐวี. ปาสาโณติ อนฺโตมุฏฺฐิยํ อสณฺฐหนโต ปฏฺฐาย หตฺถิปฺปมาณํ อสมฺปตฺโต ปาสาโณ นาม, หตฺถิปฺปมาณโต ปฏฺฐาย ปน อุปริ ปพฺพโต นาม. ยํ วา ปนาติ อิมินา ตาลฏฺฐินาฬิเกรผลาทิเภทํ เสสํ ปฐวึ คณฺหาติ. ยา จ อชฺฌตฺติกา ปฐวีธาตุ ยา จ พาหิราติ อิมินา เทฺวปิ ปฐวีธาตุโย กกฺขฬฏฺเฐน ลกฺขณโต เอกา ปฐวีธาตุเอวาติ ทสฺเสติ.
@๔ ฉ. โลหิตงฺโกติ ๕ ฉ.ม. มรุมฺปา ๖ ม. กถลํ, ฉ. กฐลํ
[๑๗๔] อาโปธาตุนิทฺเทสาทีสุ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. อาโป อาโปคตนฺติอาทีสุ อาพนฺธนวเสน อาโป. ตเทว อาโปสภาวงฺคตตฺตา ๑- อาโปคตํ นาม. สิเนหวเสน สิเนโห. ๒- โสเยว สิเนหสภาวงฺคตตฺตา ๓- สิเนหคตํ นาม. พนฺธนตฺตํ รูปสฺสาติ อวินิพฺโภครูปสฺส พนฺธนภาโว. ปิตฺตํ เสมฺหนฺติอาทีนิปิ วณฺณสณฺฐานทิโสกาสปริจฺเฉทวเสน ปริคฺคเหตฺวา ธาตุวเสเนว มนสิกาตพฺพานิ.