@๕ ฉ.ม. เผณ.... เอวมุปริปิ

ปุพฺโพ อนิพทฺโธกาโส. ยตฺถ ยตฺเถว ขาณุกณฺฏกปฺปหรณอคฺคิชาลาทีหิ อภิหเฏ สรีรปฺปเทเส โลหิตํ สณฺฐหิตฺวา ปจฺจติ, คณฺฑปีฬกาทโย วา อุปฺปชฺชนฺติ, ตตฺถ ตตฺเถว ติฏฺฐติ. ตตฺถ ยถา ผรสุปฺปหาราทิวเสน ปคฺฆริตนิยฺยาเส รุกฺเข น รุกฺขสฺส ผรสุปฺปหาราทิปฺปเทสา ชานนฺติ "อเมฺหสุ นิยฺยาโส ฐิโต"ติ, นาปิ นิยฺยาโส ชานาติ "อหํ รุกฺขสฺส ผรสุปฺปหาราทิปฺปเทเสสุ ฐิโต"ติ, เอวเมว น สรีรสฺส ขาณุกณฺฏกาทีหิ อภิหฏปฺปเทสา ชานนฺติ "อเมฺหสุ ปุพฺโพ ฐิโต"ติ, นาปิ ปุพฺโพ ชานาติ "อหํ เตสุ ปเทเสสุ ๑- ฐิโต"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา. อิติ ปุพฺโพ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ.

โลหิตํ ๒- สํสรณโลหิตํ อพทฺธปิตฺตํ วิย สกลสรีรํ พฺยาเปตฺวา ฐิตํ. สนฺนิจิตโลหิตํ ยกนฏฺฐานสฺส เหฏฺฐาภาคํ ปูเรตฺวา เอกปตฺถปูรณมตฺตํ ๓- วกฺกหทยยกนปปฺผาสานิ เตเมนฺตํ ฐิตํ. ตตฺถ สํสรณโลหิเต อพทฺธปิตฺตสทิโสว ๔- วินิจฺฉโย. อิตรํ ปน ยถา ชชฺชรกปาลฏฺเฐ อุทเก เหฏฺฐา เลฑฺฑุขณฺฑาทีนิ ๕- เตมยมาเน น เลฑฺฑุขณฺฑาทีนิ ชานนฺติ "มยํ อุทเกน เตมิยมานา ๖- ฐิตา"ติ, นาปิ อุทกํ ชานาติ "อหํ เลฑฺฑุขณฺฑาทีนิ เตเมมี"ติ, เอวเมว น ยกนสฺส เหฏฺฐาภาคฏฺฐานํ วกฺกาทีนิ วา ชานนฺติ "มยํ โลหิตํ ฐิตํ, อเมฺห วา เตมยมานํ ฐิตนฺ"ติ, นาปิ โลหิตํ ชานาติ "อหํ ยกนสฺส เหฏฺฐาภาคํ ปูเรตฺวา วกฺกาทีนิ เตมยมานํ ฐิตนฺ"ติ. อญฺญมญฺญํ อาโภคปจฺจเวกฺขณรหิตา เอเต ธมฺมา อิติ โลหิตํ นาม อิมสฺมึ สรีเร ปาฏิเยกฺโก โกฏฺฐาโส อเจตโน อพฺยากโต สุญฺโญ นิสฺสตฺโต ยูสภูโต อาพนฺธนากาโร อาโปธาตูติ.

เสโท อคฺคิสนฺตาปาทิกาเลสุ เกสโลมกูปวิวรานิ ปูเรตฺวา ติฏฺฐติ เจว ปคฺฆรติ จ. ตตฺถ ยถา อุทกา อพฺพูฬฺหมตฺเตสุ ภิสมุฬาลกุมุทนาฬกลาเปสุ น

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๙๙

ที่มาและฉบับอื่นของ “ธาตุ ๖ นัยที่ ๑”