16. Ñāṇavibhaṅga

1. Ekakamātikādivaṇṇanā

[751] Idāni tadanantare ñāṇavibhaṅge ekavidhena ñāṇavatthūtiādinā nayena paṭhamaṃ ekavidhādīhi dasavidhapariyosānehi dasahi paricchedehi mātikaṃ ṭhapetvā nikkhittapadānukkamena niddeso kato.

Tattha ekavidhenāti ekappakārena ekakoṭṭhāsena vā. Ñāṇavatthūti ettha pana ñāṇañca taṃ vatthu ca nānappakārānaṃ sampattīnanti ñāṇavatthu, okāsaṭṭhena ñāṇassa vatthūtipi ñāṇavatthu. Idha pana purimenevatthena ñāṇavatthu veditabbaṃ. Teneva ekavidhaparicchedāvasāne "yāthāvakavatthuvibhāvanā paññā. Evaṃ ekavidhena ñāṇavatthū"ti vuttaṃ. Pañca viññāṇāti cakkhuviññāṇādīni pañca. Na hetūtiādīni heṭṭhā dhammasaṅgahaṭṭhakathāyaṃ vuttanayeneva veditabbāni. Saṅkhepato panettha yaṃ vattabbaṃ, taṃ niddesavāre āvībhavissati. Yathā cettha, evaṃ dukamātikādipadesupi yaṃ vattabbaṃ, taṃ tattheva āvībhavissati. Nikkhepaparicchedamattaṃ panettha evaṃ veditabbaṃ. Ettha hi "na hetū ahetukā"tiādīhi tāva dhammasaṅgahamātikāvasena, "aniccā jarābhibhūtā"tiādīhi amātikāvasenāti saṅkhepato duvidhehi, pabhedato aṭṭhasattatiyā padehi ekakamātikā nikkhittā.