Tatiyasaccaṃ pana yasmā nisaddo abhāvaṃ, rodhasaddo ca cārakaṃ dīpeti. Tasmā abhāvo ettha saṃsāracārakasaṅkhātassa dukkharodhassa sabbagatisuññattā, samadhigate vā tasmiṃ saṃsāracārakasaṅkhātassa dukkhanirodhassa abhāvo hoti tappaṭipakkhattāpi dukkhanirodhanti vuccati. Dukkhassa vā anuppādanirodhapaccayattā dukkhanirodhanti. Catutthasaccaṃ pana yasmā etaṃ dukkhanirodhaṃ gacchati ārammaṇavasena tadabhimukhībhūtattā, paṭipadā ca hoti dukkhanirodhappattiyā, tasmā dukkhanirodhagāminīpaṭipādāti vuccati.

Yasmā panetāni buddhādayo ariyā paṭivijjhanti, tasmā ariyasaccānīti vuccanti. Yathāha "cattārimāni bhikkhave ariyasaccāni. Katamāni .pe. Imāni kho bhikkhave cattāri ariyasaccāni. Ariyā imāni paṭivijjhanti. Tasmā ariyasaccānīti vuccantī"ti. Apica ariyassa saccānītipi ariyasaccāni. Yathāha "sadevake bhikkhave loke .pe. Sadevamanussāya tathāgato ariyo. Tasmā ariyasaccānīti vuccantī"ti. Athavā etesaṃ abhisambuddhattā ariyabhāvasiddhitopi ariyasaccāni. Yathāha "imesaṃ kho bhikkhave catunnaṃ ariyasaccānaṃ yathābhūtaṃ abhisambuddhattā tathāgato arahaṃ sammāsambuddho ariyoti vuccatī"ti. Apica kho pana ariyāni saccānītipi ariyasaccāni.

@3 vinaYu. 1/172/100, khu.cūḷa. 30/743/378 (syā) 4 saṃ.Ma. 19/1098/380

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๑๒๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “อริยสัจ ๔”