Āruppe catukkapañcakajjhānaṃ uppajjati, tañca kho lokuttaraṃ no lokiyanti vuttaṃ, ettha kathanti? etthāpi paṭhamajjhānādīsu yato vuṭṭhāya sotāpattimaggaṃ paṭilabhitvā arūpasamāpattiṃ bhāvetvā yo āruppe uppanno, tajjhānikāva tassa tattha tayo maggā uppajjanti. Evaṃ pādakajjhānameva niyāmeti. Keci pana therā "vipassanāya ārammaṇabhūtā khandhā niyāmentī"ti vadanti. Keci "puggalajjhāsayo niyāmetī"ti vadanti. Keci "vuṭṭhānagāminīvipassanā niyāmetī"ti vadanti. Tesaṃ vādavinicchayo heṭṭhā cittuppādakaṇḍe lokuttarapadabhājanīyavaṇṇanāyaṃ vuttanayeneva veditabbo. Ayaṃ vuccati sammāsamādhīti yā imesu catūsu jhānesu ekaggatā, ayaṃ pubbabhāge lokiyo, aparabhāge lokuttaro sammāsamādhi nāma vuccatīti. Evaṃ lokiyalokuttaravasena bhagavā maggasaccaṃ desesi.

Tattha lokiyamagge sabbāneva maggaṅgāni yathānurūpaṃ chasu ārammaṇesu aññatarārammaṇāni honti. Lokuttaramagge pana catusaccapaṭivedhāya pavattassa ariyasāvakassa nibbānārammaṇaṃ avijjānusayasamugghātakaṃ paññācakkhu sammādiṭṭhi, tathā sampannadiṭṭhissa taṃsampayuttaṃ tividhamicchāsaṅkappasamugghātakaṃ cetaso nibbāna- padābhiniropanaṃ sammāsaṅkappo, tathā passantassa vitakkentassa ca taṃsampayuttāva catubbidhavacīduccaritasamugghātikā micchāvācāya virati sammāvācā, tathā viramantassa taṃsampayuttāva micchākammantasamucchedikā tividhakāyaduccaritavirati sammākammanto, tesaṃyevassa sammāvācākammantānaṃ vodānabhūtā taṃsampayuttāva kuhanādisamucchedikā micchāājīvavirati sammāājīvo. Imissāpi sammāvācākammantājīvasaṅkhātāya sīla- bhūmiyā patiṭṭhamānassa tadanurūpo taṃsampayuttova kosajjasamucchedako anuppannup- pannānaṃ akusalakusalānaṃ anuppādapahānuppādaṭṭhitisādhako ca viriyārambho sammāvāyāmoti evaṃ vāyamantassa taṃsampayutto micchāsativiniddhunako kāyādīsu kāyānupassanādisādhako ca cetaso asammoso sammāsati, iti anuttarāya satiyā suvihitacittārakkhassa