Yaṃ paṭicca phalameti, so paccayo. Paṭiccāti na vinā tena, taṃ appaccakkhitvāti attho. Etīti uppajjati ceva pavattati cāti attho. Apica upakārakaṭṭho paccayaṭṭho, avijjā ca sā paccayo cāti avijjāpaccayo. Tasmā avijjāpaccayā.

Saṅkhatamabhisaṅkharontīti saṅkhāRā. Apica avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārasaddena āgatasaṅkhārā cāti duvidhā saṅkhāRā. Tattha puññāpuññāneñjābhisaṅkhārā tayo kāyavacīcittasaṅkhārā tayoti ime cha avijjāpaccayā saṅkhāRā. Te sabbepi lokiyakusalākusalacetanāmattameva honti.

Saṅkhatasaṅkhāro abhisaṅkhatasaṅkhāro abhisaṅkharaṇakasaṅkhāro payogābhisaṅkhāroti ime pana cattāro saṅkhārasaddena āgatasaṅkhāRā. Tattha "aniccā vata saṅkhārā"ti ādīsu vuttā sabbepi sappaccayā dhammā saṅkhatasaṅkhārā nāma. Kammanibbattā tebhūmikā rūpārūpadhammā abhisaṅkhatasaṅkhārāti aṭṭhakathāsu vuttā. Tepi "aniccā vata saṅkhārā"ti ettheva saṅgahaṃ gacchanti. Visuṃ pana nesaṃ āgataṭṭhānaṃ na paññāyati. Tebhūmikakusalākusalacetanā pana abhisaṅkharaṇakasaṅkhāroti vuccati. Tassa "avijjāgatoyaṃ bhikkhave purisapuggalo puññañce saṅkhāraṃ abhisaṅkharotī"tiādīsu

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๒๒๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย”