saḷāyatanamicchanti chahi saddhiṃ vicakkhaṇā.

Tattha ye tāva "upādinnakapavattikathā ayana"ti ekasantatipariyāpannameva paccayaṃ paccayuppannañca dīpenti, te chaṭṭhāyatanapaccayā phassoti pālianusārato āruppe chaṭṭhāyatanañca aññattha sabbasaṅgāhato saḷāyatanañca phassassa paccayoti ekadesasarūpekasesaṃ katvā chaṭṭhena saha ajjhattaṃ cakkhvādisaḷāyatananti icchanti. Tañhi chaṭṭhāyatanañca saḷāyatanañcāti etesaṃ ekasese kate saḷāyatanantveva saṅkhyaṃ gacchati. Ye pana paccayuppannameva ekasantatipariyāpannaṃ dīpenti, paccayaṃ pana bhinnasantānampi, te yaṃ yaṃ āyatanaṃ phassassa paccayo hoti, taṃ sabbaṃ dīpentā bāhirampi pariggahetvā tadeva chaṭṭhena saha ajjhattaṃ bāhirehipi rūpāyatanādīhi saddhiṃ saḷāyatananti icchanti. Tampi hi chaṭṭhāyatanañca saḷāyatanañcāti etesaṃ ekasese kate saḷāyatanantveva saṅkhyaṃ gacchati.

Etthāha:- na sabbāyatanehi eko phasso sambhoti, nāpi ekamhā āyatanā sabbe phassā, ayañca saḷāyatanapaccayā phassoti ekova vutto, so kasmāti. Tatridaṃ vissajjanaṃ:- saccametaṃ. Sabbehi eko ekamhā vā sabbe na sambhonti, sambhoti pana anekehi eko, yathā cakkhusamphasso cakkhvāyatanā rūpāyatanā cakkhuviññāṇasaṅkhātā manāyatanā avasesā sampayuttadhammāyatanā cāti evaṃ sabbattha yathānurūpaṃ yojetabbaṃ. Tasmāeva hi:-

eko panekāyatanap- pabhavo iti dīpito

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๐๕

ที่มาและฉบับอื่นของ “สังขารเกิดเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย”