Tato medachakke "pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo"ti vatvā puna paṭilomato "medo sedo lohitaṃ pubbo semhaṃ pittaṃ matthaluṅgaṃ karīsaṃ udariyaṃ antaguṇaṃ antaṃ papphāsaṃ pihakaṃ kilomakaṃ yakanaṃ hadayaṃ vakkaṃ aṭṭhimiñjaṃ aṭṭhi nahāru maṃsaṃ taco dantā nakhā lomā kesā"ti vattabbaṃ.

Tato muttachakke "assu vasā kheḷo siṅghānikā lasikā muttan"ti vatvā puna paṭilomato "muttaṃ lasikā siṅghānikā kheḷo vasā assu medo sedo lohitaṃ pubbo semhaṃ pittaṃ matthaluṅgaṃ karīsaṃ udariyaṃ antaguṇaṃ antaṃ papphāsaṃ pihakaṃ kilomakaṃ yakanaṃ hadayaṃ vakkaṃ aṭṭhimiñjaṃ aṭṭhi nahāru maṃsaṃ taco dantā nakhā lomā kesā"ti evaṃ kālasatampi kālasahassampi kālasatasahassampi vācāya sajjhāyo kātabbo. Vacasā sajjhāyena hi kammaṭṭhānatanti paguṇā hoti, na ito cito ca cittaṃ vidhāvati, koṭṭhāsā pākaṭā honti. Hatthasaṅkhalikā viya khāyanti, vatipādapanti viya ca khāyanti. Yathā ca pana vacasā, tatheva manasāpi sajjhāyo kātabbo. Vacasā sajjhāyopi hi manasā sajjhāyassa paccayo hoti, manasā sajjhāyo lakkhaṇapaṭivedhassa paccayo hoti, lakkhaṇapaṭivedho maggaphalapaṭivedhassa paccayo hoti.

Vaṇṇatoti kesādīnaṃ vaṇṇo vavatthapetabbo. Saṇṭhānatoti tesaṃyeva saṇṭhānaṃ vavatthapetabbaṃ. Disatoti imasmiṃ sarīre nābhito uddhaṃ uparimā disā, adho heṭṭhimā disā. Tasmā "ayaṃ koṭṭhāso imissā nāma disāyā"ti disā vavatthapetabbā. Okāsatoti "ayaṃ koṭṭhāso imasmiṃ nāma okāse patiṭṭhito"ti evaṃ tassa tassa okāso vavatthapetabbo. Paricchedatoti sabhāgaparicchedo visabhāgaparicchedoti dve paricchedā. Tattha "ayaṃ koṭṭhāso heṭṭhā ca upari

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๓๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “สติปัฏฐาน ๔”