Atthissa kāyeti atthi assa kāye, ajjhattabahiddhā kāye cittaṃ upasaṃharatīti kālena attano kālena paresaṃ kāye. Cittaṃ upanāmeti. Atthī kāyeti idaṃ yasmā ekantena na attano kāyo, nāpi parasseva kāyo adhippeto, tasmā vuttaṃ. Ettha pana attano jīvamānakasarīre paṭikūlanti parikammaṃ karontassa appanāpi upacārampi jāyati. Parassa jīvamānakasarīre paṭikūlanti parikammaṃ karontassa neva appanā jāyati, na upacāraṃ. Nanu ca dasasu asubhesu ubhayampetaṃ jāyatīti. Āma jāyati. Tāni hi anupādinnakapakkhe ṭhitāni, tasmā tattha appanāpi upacārampi jāyati. Idaṃ pana upādinnakapakkhe ṭhitaṃ, tenevettha ubhayampetaṃ na jāyati. Asubhānupassanāsaṅkhātā pana vipassanābhāvanā hotīti veditabbā. Imasmiṃ pabbe kiṃ kathitanti. Samathavipassanā kathitā.

Idānettha evaṃ sabbaṃ manasikārasādhāraṇaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ. Etesañhi:-

nimittato lakkhaṇato dhātuto atha suññato

khandhādito ca viññeyyo kesādīnaṃ vinicchayo.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๔๔๓

ที่มาและฉบับอื่นของ “สติปัฏฐาน ๔”