Kāyikaṃ viriyanti caṅkamaṃ adhiṭṭhahantassa uppannaviriyaṃ. Cetasikaṃ viriyanti na tāvāhaṃ imaṃ pallaṅkaṃ bhindissāmi, yāva me na anupādāya āsavehi cittaṃ vimuccissatīti evaṃ kāyappayogaṃ vinā uppannaviriyaṃ. Kāyapassaddhīti tiṇṇaṃ khandhānaṃ darathapassaddhi. Cittapassaddhīti viññāṇakkhandhassa darathapassaddhi. Upekkhāsambojjhaṅge satisambojjhaṅgasadisova vinicchayo. Imasmiṃ naye satta bojjhaṅgā lokiyalokuttaramissakā kathitā.

Porāṇakattherā pana ettakena pākaṭaṃ na hotīti vibhajitvā dassesuṃ. Etesu hi ajjhattadhammesu sati pavicayo upekkhāti ime tayo attano khandhārammaṇattā lokiyāva honti, tathā maggaṃ appattaṃ kāyikaviriyaṃ. Avitakkaavicārā pana pītisamādhayo lokuttarā honti, sesā lokiyalokuttaramissakāti.

Tattha ajjhattaṃ tāva dhammesu satipavicayaupekkhā ajjhattārammaṇā, lokuttarā pana bahiddhārammaṇāti tesaṃ lokuttarabhāvo mā yujjittha. Caṅkamappayogena nibbattaviriyampi lokiyanti vadanto na kilamati. Avitakkaavicārā ca pītisamādhayo kadā lokuttarāva hontīti? kāmāvacare tāva pītisambojjhaṅgo labbhati, avitakkaavicārā pīti na labbhati. Rūpāvacare avitakkāvicārā pīti labbhati, pītisambojjhaṅgo pana na labbhati. Arūpāvacare sabbena sabbaṃ na labbhati. Ettha pana alabbhamānakaṃ upādāya labbhamānakāpi paṭikkhitatā. Evamayaṃ avitakkāvicāro pītisambojjhaṅgo kāmāvacaratopi nikkhanto rūpāvacaratopi arūpāvacaratopīti nibbattitalokuttaroyevāti kathito.

Tathā kāmāvacare samādhisambojjhaṅgo labbhati, avitakkāvicāro ca samādhi na labbhati. Rūpāvacarārūpāvacaresu avitakkāvicāro samādhi labbhati, samādhisambojjhaṅgo pana na labbhati. Ettha pana alabbhamānakaṃ upādāya labbhamānakopi paṭikkhitto. Evamayaṃ avitakkāvicāro samādhi kāmāvacaratopi nikkhanto rūpāvacaratopi arūpāvacaratopīti nibbattitalokuttaroyevāti kathitoti.