Apica lokiyaṃ gahetvā lokuttaro kātabbo, lokuttaraṃ gahetvā lokiyo kātabbo. Ajjhattadhammesu hi satipavicayaupekkhānaṃ lokuttarabhāvanākālopi atthi. Tatridaṃ suttaṃ:- "ajjhattavimokkhaṃ khvāhaṃ āvuso sabbaupādānakkhayaṃ vadāmi, evamassime āsavā nānusentī"ti iminā suttena lokuttarā honti. Yadā pana caṅkamappayogena nibbatte kāyikaviriye avūpasanteyeva vipassanā maggena ghaṭiyati, tadā taṃ lokuttaraṃ hoti. Ye pana therā "kasiṇajjhāne ānāpānajjhāne brahmavihārajjhāne ca bojjhaṅgo uddharanto na vāretabbo"ti vadanti, tesaṃ vāde avitakkāvicārā pītisamādhisambojjhaṅgā lokiyā hontīti.
Dutiyanayo.
[470-471] Idāni bojjhaṅgānaṃ bhāvanāvasena pavattaṃ tatiyanayaṃ dassento puna satta bojjhaṅgātiādimāha. Tatthāpi ayaṃ anupubbapadavaṇṇanā:- bhāvetīti vaḍḍheti, attano santāne punappunaṃ janeti abhinibbatteti. Vivekanissitanti viveke nissitaṃ. Vivekoti vivittatā. So cāyaṃ tadaṅgaviveko vikkhambhanasamucchedapaṭipassaddhinissaraṇavivekoti pañcavidho. Tattha tadaṅgaviveko nāma vipassanā. Vikkhambhanaviveko nāma aṭṭha samāpattiyo. Samucchedaviveko nāma maggo. Paṭipassaddhiviveko nāma phalaṃ. Nissaraṇaviveko nāma sabbanimittanissaṭaṃ nibbānaṃ. Evametasmiṃ pañcavidhe viveke nissitaṃ vivekanissitanti tadaṅgavivekanissitaṃ samucchedavivekanissitaṃ nissaraṇavivekanissitañca satisambojjhaṅgaṃ bhāvetīti ayamattho veditabbo.