@8 abhi. 34/63/32 9 cha.Ma. pūgaṭṭho Codiyamānā "dvīhi khandhehi dassāma, tīhi khandhehi dassāmā"ti vadanti. Iti "koṭṭhāsalakkhaṇā khandhā"tipi vattuṃ vaṭṭati. Evamettha rūpakkhandhoti rūparāsi rūpakoṭṭhāso. Vedanākkhandhoti vedanārāsi vedanākoṭṭhāsoti iminā nayena saññākkhandhādīnaṃ attho veditabbo.

Ettāvatā sammāsambuddho yvāyaṃ "cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpan"ti atītānāgatapaccuppannādīsu ekādasasu okāsesu vibhatto pañcavīsati rūpakoṭṭhāsāti ca channavuti rūpakoṭṭhāsāti ca evampabhedo rūparāsi, taṃ sabbaṃ paripiṇḍitvā rūpakkhandho nāmāti dasseti. Yo panāyaṃ "sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā"ti tesuyeva ekādasasu okāsesu vibhatto catubhūmikavedanārāsi, taṃ sabbaṃ paripiṇḍitvā vedanākkhandho nāmāti dasseti. Yo cāyaṃ "cakkhusamphassajā saññā .pe. Manosamphassajā saññā"ti tesuyeva ekādasasu okāsesu vibhatto catubhūmikasaññārāsi, taṃ sabbaṃ paripiṇḍitvā saññākkhandho nāmāti dasseti. Yo cāyaṃ "cakkhusamphassajā cetanā .pe. Manosamphassajā cetanā"ti tesuyeva ekādasasu okāsesu vibhatto catubhūmikacetanārāsi, taṃ sabbaṃ paripiṇḍitvā saṅkhārakkhandho nāmāti dasseti. Yo cāyaṃ "cakkhuviññāṇaṃ, sotaviññāṇaṃ, ghānaviññāṇaṃ, jivhāviññāṇaṃ, kāyaviññāṇaṃ, manodhātu, manoviññāṇadhātū"ti tesuyeva ekādasasu okāsesu vibhatto catubhūmikacittarāsi, taṃ sabbaṃ paripiṇḍitvā viññāṇakkhandho nāmāti dasseti.

Apicettha sabbampi catusamuṭṭhānikaṃ rūpaṃ rūpakkhandho, kāmāvacaraaṭṭhakusalacittādīhi ekūnanavutiyā cittehi sahajātā vedanā vedanākkhandho, saññā saññākkhandho, phassādayo dhammā saṅkhārakkhandho, ekūnanavuti cittāni viññāṇakkhandhoti evampi pañcasu khandhesu dhammaparicchedo veditabbo.

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๖

ที่มาและฉบับอื่นของ “รูปขันธ์”