Tatiyabalaniddesa

[811] Tatiyabalaniddese maggoti vā paṭipadāti vā kammassevetaṃ nāmaṃ. Nirayagāminītiādīsu nirassādaṭṭhena niratiatthena ca nirayo. Uddhaṃ anugantvā tiriyaṃ añcitāti tiracchānā, tiracchānāyeva tiracchānayoni. Petatāya pitti, ito pecca gatabhāvenāti attho. Pittiyeva pittivisayo. Manassa ussannatāya manussā, manussāva manussaloko. Dibbanti pañcahi kāmaguṇehi adhimattāya vā ṭhānasampattiyāti devā, devāva devaloko. Vānaṃ vuccati taṇhā, taṃ tattha natthīti nibbānaṃ. Nirayaṃ gacchatīti nirayagāmī. Idaṃ maggaṃ sandhāya vuttaṃ. Paṭipadā pana nirayagāminī nāma hoti. Sesapadesupi eseva nayo. Imaṃ sabbampi paṭipadaṃ tathāgato pajānāti.

Kathaṃ? sakalagāmavāsikesupi hi ekato ekaṃ sūkaraṃ vā migaṃ vā jīvitā Voropentesu sabbesampi cetanā parassa jīvitindriyārammaṇāva hoti, taṃ pana kammaṃ tesaṃ āyūhanakkhaṇeyeva nānā hoti. Tesu hi eko ādarena chandajāto karoti, eko "ehi tvampi karohī"ti parehi nippīḷitattā karoti, eko samānacchando viya hutvā appaṭibāhiyamāno vicarati. Tesu eko teneva kammena niraye nibbattati, eko tiracchānayoniyaṃ, eko pittivisaye. Taṃ tathāgato āyūhanakkhaṇeyeva "iminā nīhārena āyūhitattā esa niraye nibbattissati, esa tiracchānayoniyaṃ, esa pittivisaye"ti pajānāti. Niraye nibbattamānampi "esa aṭṭhasu mahānirayesu nibbattissati, esa soḷasasu ussadesūti pajānāti. Tiracchānayoniyaṃ nibbattamānampi "esa apādako bhavissati, esa dipādako, esa catuppādako, esa bahuppādako"ti pajānāti. Pittivisaye nibbattamānampi "esa nijjhāmataṇhiko bhavissati, esa khuppipāsiko, esa paradattūpajīvī"ti pajānāti.