@2 saṃ.saḷā. 18/498/310 (syā) 3 cha.Ma. tassevānantaraṃ ābhatasuttaṃ Khīṇante uppannattā arahattaṃ rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayoti vuccatī"ti tato naṃ āhaṃsu "mahākammaṃ te kataṃ, lañcaṃ datvāpi taṃ vadāpento etadeva vadāpeyya. Yatheva ca te etaṃ vibhajitvā kathitaṃ, evaṃ idampi sallakakhehi. Nibbānaṃ hi āgamma rāgādayo khīṇāti nibbānaṃ `rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayo'ti vuttaṃ. Tīṇipi hi etāni nibbānasseva adhivacanānī"ti.

Sace evaṃ vutte saññattiṃ gacchati, iccetaṃ kusalaṃ. No ce, bahunibbānatāya kāretabbo. Kathaṃ? idaṃ tāva pucchitabbo "rāgakkhayo nāma rāgasseva khayo, udāhu dosamohānampi, dosakkhayo nāma dosasseva khayo, udāhu rāgamohānampi, mohakkhayo nāma mohasseva khayo, udāhu rāgadosānampī"ti. Addhā vakkhati "rāgakkhayo nāma rāgasseva khayo, dosakkhayo nāma dosasseva khayo, mohakkhayo nāma mohasseva khayo"ti.

Tato vattabbo:- tava vāde rāgakkhayo ekaṃ nibbānaṃ hoti, dosakkhayo ekaṃ, mohakkhayo ekaṃ. Tiṇṇaṃ akusalamūlānaṃ khaye tīṇi nibbānāni honti, catunnaṃ upādānānaṃ khaye cattāri, pañcannaṃ nīvāraṇānaṃ khaye pañca, channaṃ taṇhākāyānaṃ khaye cha, sattannaṃ anusayānaṃ khaye satta, aṭṭhannaṃ micchattānaṃ khaye aṭṭha, navannaṃ taṇhāmūlakadhammānaṃ khaye nava, dasannaṃ saṃyojanānaṃ khaye dasa, diyaḍḍhassa kilesasahassassa khaye pāṭiyekkaṃ pāṭiyekkaṃ nibbānanti bahūni nibbānāni honti, natthi pana te nibbānānaṃ pamāṇanti. Evaṃ pana aggahetvā nibbānaṃ āgamma rāgādayo khīṇāti ekameva nibbānaṃ rāgakkhayo dosakkhayo mohakkhayoti vuccati. Tīṇipi hetāni nibbānasseva adhivacanānīti gaṇha.

Sace pana evaṃ vuttepi na sallakkheti, oḷārikatāya kāretabbo. Kathaṃ? Andhabālā hi acchadīpimigamakkaṭādayopi kilesapariyuṭṭhitā vatthuṃ paṭisevanti. Atha nesaṃ paṭisevanapariyante kilesā vūpasamanti. Tava vāde acchadīpimigamakkaṭādayo

เล่มที่ ๓๕ วิภังค์๘๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “อภิธรรมภาชนีย์”